Borsalar Tarihi « Dünya Ekonomisi
Borsa sözcü?ü, Bruges Kenti'ndeki "Hôtel des Bourses" denilen ve armas?nda üç tane para kesesi bulunan bir han?n ad?ndan gelmektedir. Burada toplanan yerli ve yabanc? i? adamlar?, sat?l?k mallar?n örnekleri üzerinden al??veri? yaparlarm??. Mal örne?i üzerinden senetle al?m sat?ma Ortaça? fuarlar?nda da rastlan?rd?. Ancak Hôtel des Bourses?ün ünü k?sa sürede yay?lm??t?r.
1531?de Anvers?de ilk borsa binas? aç?lm??t?r. Anvers Borsas??n? k?sa ara ile Lyon Borsas? ve Toulouse Borsas? izlemi?tir. Londra?da The Royal Exchange 1571?de hizmete girmi?tir. Anvers Borsas??n?n 1576?da tahrip edilmesi üzerine ticari ve mali i?lemler Amsterdam?da yürütülmü?tür. Amsterdam Borsas? 1611?de in?a edilmi?tir. 1662?de yeni bir borsa binas? yapt?r?lm??t?r.
New York Borsas? 1792?de 24 i? adam?n?n giri?imiyle kurulmu?tur. Paris Borsas? ise 1724?te aç?lm?? ve ilk binas?n?n yap?m? 1826?da tamamlanm??t?r.
Neo-Liberalizm « Ak?mlar ve Teoriler
Klasik liberalizme reform getiren ve devletin daha aktif bir müdahalesini savunan ekonomist ve filozoflar?n temsil etti?i dü?ünce ak?m?d?r. Klasik liberalizm aç?k piyasalar?n gere?ini ve üretim araçlar?-n?n desantralize kontrolünü ki?i hürriyetleri bak?m?ndan savunan toplumsal bir felsefedir.
Klasik liberalizmin babas? John Locke?dur. Ancak ö?retisinin baz? unsurlar?n? ?.Ö. 4. yüzy?lda Romal? Stoac?lar?n dü?üncelerinde bulmak mümkündür. 1690 y?l?nda yay?nlam?? oldu?u "Second Treatise on Government" adl? kitab?nda Locke, ki?i ile devlet aras?ndaki ili?kiler hakk?nda üç önemli kavram geli?tirmi?tir. Birincisi, sivil hükümetler kurulmadan önce ki?iler, i?birli?i içinde bulunan sosyal grupla?malar halindedir. ?kincisi, ki?iler, siyasi topluma girerken do?al baz? haklar? beraberinde getirmektedir; bu haklardan ticari mübadelelerle vazgeçilemeyece?i gibi, devlet de bu haklar? kald?ramaz. Üçüncüsü, hükümet, bu haklar? himaye edemiyorsa veya buna istekli de?ilse, toplumun üyeleri bu hükümeti devirmekte ve daha etkili bir hükümet getirmekte hakl? olurlar.
18. ve 19. yüzy?llarda, ekonomistler, piyasalarda mevcut olan ve kendi kendini düzenleyen faktörler sayesinde kaynaklar?n sürekli olarak en fazla de?er verilen kullan?mlara yöneldi?ini ve ekonomik kalk?nma sa?lad???n? aç?klam??lard?r.
Aç?k piyasalar?n, israf? kald?rmak ve tüketici isteklerindeki de?i?meleri süratle cevapland?rmak hususundaki rolüne a??rl?k veren klasik liberaller, piyasaya giri?i önleyen ve rekabeti s?n?rlayan tertiplere kar?? ç?km??lard?r.
Klasik liberaller, belediye hizmetlerinin kurulmas?na, mesleklere girmek için lisans mecburiyetinin konmas?na, d?? ticarete s?n?rlamalar?n getirilmesine, göçlere kota konmas?na ve devlet kuvvetinin rekabeti önlemesine kar?? ç?kmaktad?r. Bunlara ra?men klasik liberaller, tam "laissez faire" nin savunucular? de?ildir. Devletin yapmas?n? istedikleri ?eyler milli savunma, polis kuvvetleri, sa?l?k, sanayi güvenli?i liman ve baraj gibi yat?r?m projelerinin yap?m?, yarat?c?l??? te?vik etmek için patent sistemi, sa?lam ve emniyetli bir paran? sa?lanmas?d?r.
Klasik liberalistler gibi neo-liberalistler de ki?inin ekonomik ve manevi yükselmesini savunmaktad?r. Klasik liberalistlerden farkl? olarak neo-liberalistler, devletin piyasada f?rsatlar yaratmak ve ki?ilerin, özellikle toplumun en fakir üyelerinin durumlar?n? düzeltmek için daha aktif bir rol oynamas?n? ileri sürmektedirler.
Jeremy Bentham, John Stuart Mill, T.H. Green, Alfred Marshall, A.C. Pigou, J. A. Hobson, John Dewey, John Maynard Keynes, John Kenneth Galbraith ve John Rawls gibi neo-liberalistler, gelirden ve servetten artan oranl? vergi al?nmas?n?, devletin e?itim, sa?l?k, park ve ?ehir planc?l???n? finanse etmesini, çe?itli sanayilere sübvansiyon vermesini (marjinal bir arz birimi üretmenin sosyal maliyetinin sosyal faydas?na e?it veya ondan büyük olmas? ?art?yla), miras yolu ile intikal eden servetin vergilendirilmesini ve kaynak i?sizli?ini azaltmak için toplam talebin yönetilmesini savunmaktad?rlar.
Neo-liberalistler, ki?isel hürriyeti pozitif bir ?ekilde tan?mlamakta ve sosyal reform için kanunlar?n kullan?lmas?na kar?? ç?kmaktad?rlar. Klasik liberalistlerden farkl? olarak, neo-liberalistler ki?ilerin topluma do?al baz? haklarla girdiklerini kabul etmemektedir. Özel mülkiyeti, ki?isel hürriyeti ve aç?k piyasalar? en geni? kitleler için en büyük fayday? sa?lad?klar? için savunmaktad?r.
Uygulamada müdahalenin boyutlar?n? ve s?n?rlar?n? tespit konusunda sezgiyle hareket etmesine kar??n, neo-liberalizm Bat? demokrasilerinde son yüzy?lda çok büyük etki yapm??t?r. Ancak neo-liberalizm, zamanla sosyalist programlara yak?nla?m?? ve sanayiyi millile?tirmeye do?ru kaym??t?r.
Çok az kontrol ile süratli sonuçlar sa?layan programlar, zamanla daha fazla kontrole ihtiyaç yaratm??, sanayinin millile?tirilmesi kaç?n?lmaz olmu?tur. Hükümet kontrolünün t?rmanma e?ilimi klasik liberalistler taraf?ndan tahmin edilmi?tir. 1944 y?l?nda "The Road to Serfdom" adl? eserinde Friedrich A. Hayek ve 1951 y?l?nda "Socialism" adl? eserinde Ludwig von Mises, müdahalenin bu ?ekli alaca??n? önceden tahmin etmi?lerdir.
Müdahale sonucu kurulmu? olan bürokrasiler, ekonominin bir çok sahas?nda özel karar vermenin yerini alm??lard?r. Bunun sonucunda te?ebbüs gayreti çok gerilemi? bulunmaktad?r. Neo-liberalizm refah devletinin içinde bulundu?u kar???kl?k ortam?nda gerilememi? olsa bile, ba?lang?çtaki çekicili?inden çok ?ey kaybetmi?tir.
Directional Movement « Teknik Analiz
Directional Movement piyasan?n trend durumunda olup olmad???n? belirtir. Directional Movement, 14 günlük +DI ve -DI'y? kar??la?t?ran bir sistemdir. Bu kar??la?t?rma iki göstergeyi ayn? anda çizilmesi veya ikisinin fark?n?n çizilmesi ile sa?lanabilir. +DI, -DI'n?n üstüne ç?kt??? noktada al?m, alt?na indi?i noktada sat?m yap?lmas? tavsiye edilir.
"Extreme Point Kural?", bu basit sistemin kalitesinin artmas?na yard?mc? olur. Bu kural, piyasan?n çalkant?l? dönemlerinden korunmaya ve gereksiz i?lemeler yap?lmamas?na yard?mc? olur. "Extreme Point", +DI ve -DI'n?n kesi?ti?i dönemlerde saptan?r. +DI'n?n -DI'y? yukar? yönde kesti?i an, "Extreme Point" günün en yüksek fiyat seviyesi olarak kabul edilir. +DI'n?n -DI'y? a?a?? yönde kesti?i an ise, "Extreme Point" günün en dü?ük fiyat seviyesi olarak kabul edilir.
"Extreme Point", göstergenin verdi?i sinyali teyid etmek amac?yla kullan?l?r. Örne?in, al?m sinyali gelse dahi (+DI, -DI'n?n üzerine ç?k?nca), hisse senedi fiyat?n?n "extreme point" (+DI ve -DI'n?n kesi?ti?i anda hisse senedinin en yüksek de?eri) seviyesinin üstüne ç?kmadan i?lem yapmay?n?z. E?er fiyatlar "extreme point" seviyesinin üstüne ç?kmay? ba?aramaz ise sat?m durumunda kalmaya devam ediniz.