Trend Kavram?
Trend Kavram? « Teknik Analiz
Piyasa analizine teknik bir yakla??mda trend kavram? son derece temel bir yer tutar. Teknik analizci taraf?ndan kullan?lan bütün araçlar (destek ve direnç seviyeleri, fiyat modelleri, hareketli ortalamalar, trend çizgileri vb.) piyasan?n o trendine kat?labilme amac?na yönelik olarak, piyasan?n trendini belirlemeye yard?mc? olma amac?n? ta??rlar.
Genel anlamda trend, basitçe, piyasan?n gitti?i yöndür. Fakat, bizim daha kesin bir tan?mlamaya ihtiyac?m?z var. Öncelikle, piyasa hangi yöne do?ru ilerliyor olursa olsun genellikle do?rusal bir çizgi izlemez. Piyasa hareketleri bir seri zigzag ile karakterize olur. Bu zigzaglar, görünür tabanlar? ve tepeleri olan bir seri birbiri arkas?na gelen dalgay? temsil ederler. Bu taban ve tepelerin yönü, piyasan?n trendini olu?turur.
Bu tepe ve tabanlar yukar?ya do?ru, a?a??ya do?ru ya da yatay olarak hareket ediyor olabilir. Yön ne olursa olsun, bu bize piyasan?n trendini gösterir. Bir yukar?-trend, birbirini takip eden bir seri yükselen tabanlar ve tepeler olarak tan?mlan?r. Bir a?a??-trend, yukar?-trend?in tan?m?n?n tam tersi yani, dü?en tabanlar ve tepelerdir. Yatay tepeler ve tabanlar, yatay fiyat trendini belirler. (Bkz. ?ekil 4.1a, b, c, d.)
?ekil 4.1a Yükselen tepe ve tabanlar?yla bir yukar?-trend örne?i görülüyor.
?ekil 4.1b Alçalan taban ve tavanlar?yla bir a?a??-trend örne?i görülüyor.
?ekil 4.1c Yatay taban ve tabanlar?yla bir yatay-trend örne?i görülüyor. Bu tür piyasaya "trendsiz piyasa" da denir.
?ekil 4.1d Grafi?in sol taraf?nda bir a?a??-trend görülüyor. Fiyatlar ?u anda yatay bir hareket içindedirler. Ekim ay?ndaki tepenin geçilmesi yeni bir yukar?-trend ba?latacakt?r. Eylül ve Aral?k aylar?n?n tabanlar?n?n a?a??s?na dü?ülmesi, a?a??-trend?in sürmesine neden olacakt?r.
TREND?N 3 YÖNÜ VARDIR
Büyük bir ço?unluk, piyasalar?n daima bir yukar?-trend ya da bir a?a??-trend içinde oldu?u dü?üncesi içindedir. Gerçekte ise, piyasalar üç yönde hareket ederler. A?a??ya, yukar?ya ve yanlamas?na. Bu farkl?l??? ak?lda tutmak önemlidir çünkü tutucu bir tahminle bile zaman?n en az?ndan üçte birinde fiyatlar düz, yatay bir model ?eklinde, i?lem aral??? da denilen bir biçimde hareket ederler. Bu tip bir yatay hareket, arz ve talep güçlerinin nispi bir denge durumunda, fiyatlar?n da karars?z oldu?u bir dönemi gösterir. Yatay bir piyasan?n, yatay trende sahip oldu?u ?eklinde bir belirlemede bulunduysak da bu piyasalar ço?unlukla "trendsiz" olarak an?l?rlar.
Teknik araçlar?n ve sistemlerin tamam?, öncelikle a?a?? ya da yukar? hareket eden piyasalar için düzenlenmi? olan "trend-takipçisi" bir yap?dad?rlar. Piyasalar "trendsiz" ya da yatay hareket etme dönemi içine girince, teknik sistemler ya tamamen ba?ar?s?z kal?rlar ya da iyi sonuçlar vermezler.
Kendi tan?m?ndan kalkarsak, bir trend-takipçisi sistemin, görevini yapabilmek için bir trende ihtiyac? vard?r. Buradaki ba?ar?s?zl?k, sistemin kendisinde de?ildir. Ba?ar?s?zl?k daha çok, trend içinde olan piyasalar için düzenlenmi? bir sistemi trendsiz piyasalarda uygulamaya çal??an ki?iye aittir.
TREND ÜÇE AYRILIR
Trendin üç kategorisi: ana trend, orta trend ve k?sa dönemli trenddir. Gerçekte, çok k?sa vadeli olarak dakikalardan, saatlerden ba?lay?p 50 veya 100 y?la kadar uzanan çok uzun trendler olarak neredeyse sonsuz say?da trend vard?r. Ama yine de, teknik analizcilerin hemen tamam? trendi üç bölüme s?n?fland?r?rlar. Ancak, çe?itli analizcilerin her bir trendi nas?l tan?mlad?klar? konusunda bir belirsizlik vard?r.
Örne?in Dow Kuram?, ana trendi bir y?ldan uzun bir süre için etkili olan bir trend olarak s?n?fland?r?r. Dow, ikincil (orta) trendi, üç haftadan ba?lay?p birkaç aya uzanan bir dönemde, k?sa trendi de iki, üç haftadan daha az sürede etkili olan trendler olarak tan?mlar.
Her bir trend, kendisinden bir sonraki daha büyük trendin bir parças?d?r. Örne?in, orta trend ana trendin bir düzeltmesidir. Uzun vadeli bir yukar?-trend?de piyasa, yukar? hareketine yeniden ba?lamadan önce, birkaç ay süren bir düzeltme hareketi ya?ar. Bu ikincil düzeltmenin kendisi de, daha k?sa vadeli tepelerin ve tabanlar?n ortaya ç?kt??? k?sa vadeli dalgalardan olu?ur. Bu durum, her bir trendin kendisinden sonraki daha büyük trendin bir parças? olmas? ve o trendin kendisinden küçük trendlerden olu?mas? ?eklinde yinelenir. (Bkz. ?ekil 4.2a ve 4.2b.)
?ekil 4.2a Trendin 3 derecesinin örne?i: ana, ikincil ve k?sa dönemli trendler. 1, 2, 3 ve 4 noktalar?, ana yukar?-trend?i gösteriyor. 2-3 dalgas?, ana yukar?-trend içinde ikincil bir düzeltmeyi gösteriyor. Her bir ikincil dalga, k?sa dönemli trendlere bölünür. Örne?in 2-3 ikincil dalgas?, daha küçük olan A-B-C dalgalar?na bölünür.
?ekil 4.2b E?er birileri Aksigorta?n?n trendinin ne oldu?unu sorarsa onlara, ana trendin a?a??ya do?ru, orta vadeli trendin (son 5-6 haftal?k trend) yatay ve k?sa dönemli trendin de (son bir ya da iki haftal?k trend) yukar?ya do?ru oldu?u söylenmelidir. Hangi trend için konu?uldu?unun belirlenmesi her zaman için önemlidir.
?ekil 4.2a?da, ana yukar?-trend, yükselen tepe ve tabanlarla gösterilmi?tir (1, 2, 3, 4 noktalar?). Düzeltme dönemleri (2- 3) ana yukar?-trend?de orta vadeli bir düzeltmeyi temsil eder. Fakat, 2-3 dalgas?n?n daha küçük 3 dalgadan olu?tu?una da dikkat edelim (A, B, C). Teknik analizci C noktas?nda, ana trendin hala yukar? do?ru oldu?unu ancak orta ve k?sa trendlerin a?a?? do?ru oldu?unu söyleyecektir. 4 noktas?nda, her üç trend de yukar? do?ru olacakt?r.
Trendin çe?itli dereceleri aras?ndaki farkl?l??? kavrayabilmek önemlidir. E?er birisi size, o günkü piyasan?n trendinin ne yönde oldu?unu sorarsa, e?er siz o ki?inin hangi trend hakk?nda soru sordu?unu bilmiyorsan?z, yan?t vermek imkans?z olmasa da güçtür. Siz, o ki?iye ancak, daha önce inceledi?imiz, trendin üçe s?n?flanmas? tan?mlamas? çerçevesinde bir yan?t verebilirsiniz.
De?i?ik tarzda i?lem yapan ki?iler oldu?u için, bir trendin ne anlama geldi?i konusunda bir miktar anla?mazl?klar olu?ur. Uzun dönemli bir yat?r?mc? için, birkaç günden birkaç haftaya uzanan fiyat hareketlerinin anlam? olmayabilir. Günlük i?lem yapan bir yat?r?mc? için ise, 2-3 günlük bir fiyat hareketi, bir "ana trend" olu?turabilir. Bu nedenlerle, bir trendin çe?itli derecelerinin kavranmas? ve ayn? trendden söz ediliyor olmas? özellikle önemlidir.
