Elliot Dalga Kuram?
Elliot Dalga Kuram? « Teknik Analiz
Tarihçe
1938 y?l?nda, "The Wave Principle" ba?l?kl? bir inceleme yay?nland?. Bu yaz? daha sonra Elliott Dalga Kuram? diye bilinen ilkenin ilk ba?vuru yay?n? oldu. Bu inceleme yaz?s? Charles J. Collins taraf?ndan yay?nlanm??t? ve Dalga ?lkesi'ni bulan Ralph Nelson Elliott?un kendisine verdi?i orijinal çal??maya dayan?yordu.
Elliott (1871-1948) restorantlar?n ve demiryollar?n?n muhasebelerini tutan bir muhasebeciydi. Meksika ve Orta Amerika'daki çe?itli demiryolu kumpanyalar?nda muhasebeci olarak çal??t?. Guatemala'da yakaland??? ciddi bir hastal?k sonucu 1927 y?l?nda emekliye ayr?ld? ve bundan sonraki y?llar?n? sa?l???n? yeniden kazanabilmek için Kaliforniya'daki evinde hastal???yla mücadele ederek geçirdi.
Hisse senedi piyasas?n?n davran??lar?yla ilgili olan kuram?n?, uzun nekahet dönemi içerisinde geli?tirdi. Elliott, görünür ?ekilde, her ikisinin de Dalga ?lkesi'yle pek çok ortak noktalar? olan Dow Kuram?'ndan fazlaca etkilenmi?tir. 1934'de Collins'e yazd??? bir mektupta, Robert Rhea'n?n Stock Market Service'?na abone oldu?unu ve Rhea'n?n Dow Kuram? üzerine olan kitab?n? yak?ndan tan?d???n? anlat?yor. Elliott, Dalga ?lkesi?nin Dow Kuram? için "fazlas?yla tamamlay?c? bir gereklilik" oldu?unu da eklemi?ti.
Elliott, Collins'in ?irketine kat?labilmek umuduyla ona yeni bulu?lar? hakk?nda bilgi verdi. Aralar?ndaki birçok yaz??madan sonra Collins, Elliott'a yard?m etmesi gerekti?i dü?üncesine vard? ve Dalga ?lkesi?ni 1938 y?l?nda yay?nlamay? kabul etti. Collins, Elliott'u Financial World Dergisi'nin editörleriyle de tan??t?rd?. Bunlar?n sonucu olarak Elliott, 1939 y?l?nda yay?nlanan 12 makaleden olu?an bir dizi yaz?da kendi kuram?n? aç?klad?. 1946 y?l?nda, ölümünden yaln?zca iki y?l önce Elliott, Dalga Kuram? üzerine olan en son çal??mas?n? (Nature's Law, The Secret of the Universe) yazd?.
Bu ba?l???n bir parça gösteri?li olmas?, Elliott'un kendi hisse senedi piyasas? kuram?n?n, bütün insanlar?n faaliyetlerini yönlendiren genel do?a kanunlar?n?n bir parças? oldu?una inanmas?yd?.
E?er A. Hamilton Bolton 1953 y?l?nda ilk Elliott Wave Suplement to the Bank Credit Analyst'i yay?nlamam?? olsayd? ve bunu 1967 y?l?ndaki ölümüne kadar 14 y?l olarak sürdürmeseydi, belki de Elliott'un dü?ünceleri haf?zalardan silinecekti. Bolton'un 1967 y?l?ndaki çal??mas? Elliott Wave Principle, Elliott'un ölümünden sonraki ilk önemli eserdi. 1967 y?l?nda A. J. Frost, Elliott'un eklemelerini yeniden derledi ve 1970 y?l?nda Bank Credit Analyst'i yazd?.
Frost, bugün bu konu üzerine esas çal??ma olarak kabul edilen Elliott Wave Principle'? (Gainesville, GA:New Classics Library) Robert Prechter ile birlikte 1978 y?l?nda yay?nlad?. Prechter bir ad?m daha ileri giderek 1980 y?l?nda The Majör Works of R.N. Elliott'u yay?nlad?.
Dalga Kuram?
Teknik analizcilerin ço?unlu?u Elliott Dalga Kuram??n? anla??lmas? güç ve bir parça korkutucu bulurlar. Kuram?n arkas?ndaki ilkeler asl?nda oldukça basittir. Okuyucu çok geçmeden de?inilecek olan pek çok noktan?n yabanc?s? olmad???n? farkedecektir. Bunun nedeni, Elliott'un kulland??? malzemelerin ço?unun Dow Kuram?'n?n ilkeleriyle ve geleneksel grafik teknikleriyle oldukça iyi uyum sa?lamas?d?r. Ancak, Elliott Dalga Kuram?, belli grafik modellerinin neden ortaya ç?kt?klar?, ne anlama geldikleri ve ne yapt?klar?n? aç?klamada yard?mc? olan bütünsel bir piyasa bak?? aç?s? oldu?u için, geleneksel grafik tekni?inin ötesine gider. Elliott Dalga Kuram? ayn? zamanda, bütünsel çevrim içinde piyasan?n nerede oldu?unu belirlemekte piyasa analizlerinde yard?mc? olur.
Teknik analizlerin ço?u trend-takipçisi bir yap?dad?r. Bütün üstünlüklerine ra?men Dow Kuram?, sinyallerini trend ortaya ç?kt?ktan sonra verme e?ilimindedir. Elliott Dalga Kuram?, daha sonra geleneksel yakla??mlarla da onaylanabilecek ?ekilde analizciye, tepe ve tabanlar hakk?nda daha geli?mi? uyar?lar verir.
?ekil 1.1 Ana model.
Dalga Kuram?'n?n ?lkeleri
Kurama göre önemli olan model, oran ve zamand?r. "Model" sözcü?ü ile, kuram?n en önemli unsurunu kapsayan formasyonlar ya da dalga modelleri ifade edilir. Geri-çekilme noktalar?n? belirlemede ve de?i?ik dalgalar aras?ndaki ili?kiyi ölçerek fiyat hedeflerini bulmada oran analizleri yararl?d?r. Son olarak, zaman ile olan ili?ki de kullan?labilir ve bundan dalga modellerini ve oranlar?n? onaylamada yararlan?labilir. Fakat zaman analizlerinin piyasan?n gelece?inin tahmininde kullan?m? baz? Elliott?çular taraf?ndan fazla güvenli bulunmaz.
Elliott Dalga Kuram?, hisse senedi piyasas?n?n be? dalgadan ve bunu takip eden üç geri-çekilmeden olu?an sürekli bir ritmi takip etti?ini söyler. ?ekil 1.1'de bir tam çevrim görülüyor. Dalgalar? sayarsan?z tamamlanm?? bir çevrimin sekiz dalgaya sahip oldu?unu bulacaks?n?z (be? yukar? ve üç a?a?? dalga).
Çevrimin yukar? do?ru olan bölümünde be? dalgan?n her biri numaraland?r?lm??t?r 1, 3 ve 5 dalgalar? yükselen dalgalard?r ve "itici dalgalar" olarak adland?r?l?rlar. 2 ve 4 dalgalar? yukar?-trende kar?? hareket ederler ve 1 ve 3 dalgalar?n? düzelttikleri için "düzeltme dalgalar?" olarak adland?r?l?rlar. Be?-dalga hareketi tamamland?ktan sonra üç-dalga düzeltmesi ba?lar. Üç düzeltme dalgas? a, b, c harfleriyle gösterilir.
Elliott, trendi, iki yüzy?la uzanan "büyük süper çevrim"den, yaln?zca birkaç saatlik dakikalardan olu?an dereceye kadar dokuz de?i?ik derece içinde kategorize eder. Hat?rda tutulmas? gereken nokta, temel sekiz-dalga çevriminin, incelenen trendin derecesine bak?lmaks?z?n sabit kalmas?d?r.
Her bir dalga, kendileri de daha küçük derecelerdeki dalgalara bölünebilen, kendilerinden bir derece daha küçük dalgalara bölünür. Bu ayn? zamanda her bir dalgan?n, kendisinden bir üst derecedeki dalgan?n bir parças? olmas? demektir. ?ekil 1.2'de bu ili?kiler görülüyor. En büyük iki dalga -[1] ve [2]-, sekiz alt dalgaya bölünebilir ve bu alt dalgalar da daha küçük 34 dalgaya bölünebilir. ?ki en büyük dalga -[1] ve [2]-, daha büyük be?-dalgal?k bir hareketin yaln?zca ilk iki dalgalar?d?rlar. ?ekil 1.2'deki 34 dalga daha küçük derecedeki 144 dalgaya (?ekil 1.3) bölünebilir.
?u ana kadar kulland???m?z say?lar (1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144) yaln?zca rastlant?sal say?lar de?ildir. Bu say?lar Elliott Dalga Kuram??n?n matematiksel temellerini biçimleyen Fibonacci say? dizisinin bir parças?d?rlar.
Bir dalga ister be? dalgaya ister üç dalgaya bölünmü? olsun, her dalga bir sonraki büyük dalgan?n yönü ile belirlenmi?tir. Örne?in ?ekil 1.2'de (1), (3), ve (5) dalgalar?, bir derece daha büyük olan [1] dalgas? yükselen dalga oldu?u için, be? dalgaya bölünürler. (2) ve (4) dalgalar? trendin aksi yönünde hareket ettikleri için yaln?zca üç dalgaya bölünürler.
Daha büyük olan [2] dalgas?n?n kapsad??? (a), (b) ve (c) düzeltme dalgalar?na daha yak?ndan bakal?m. ?ki alçalan dalgan?n -(a) ve (c)- her birinin be? dalgaya bölünmü? oldu?una dikkat edelim. (a) ve (c)'nin be? dalgaya bölünmü? olmalar?, kendilerinden daha büyük olan [2] dalgas?yla ayn? yönde hareket ediyor olmalar?ndan ileri gelmektedir. Kendisinden daha büyük olan [2] dalgas?n?n aksi yönünde hareket etti?i için (b) dalgas? yaln?zca üç dalgaya sahiptir.
Üçlü dalgalarla be?li dalgalar? belirleyebilmek, bu yakla??m?n uygulanmas?nda büyük öneme sahiptir. Bu bilgi, analizciye, bir sonraki hareketin ne olmas? gerekti?ini söyler. Örne?in tamamlanm?? bir be?-dalga hareketi, genellikle, daha büyük bir dalgan?n yaln?zca bir bölümünün tamamlanm?? oldu?u, daha gelecek olan pek çok dalgan?n bulundu?u (bu dalga be?-dalgan?n be?incisi oluncaya kadar) anlam?na gelir.
Ak?ldan ç?kar?lmamas? gereken en önemli kurallardan biri, be?-dalga hareketi içinde hiçbir zaman bir düzeltmenin yer alamayaca??d?r. Örne?in bir bo?a piyasas?nda, e?er bir be?-dalga dü?ü?ü görülüyorsa bu, üç-dalga (a-b-c) dü?ü?ünün muhtemelen tek dalgas? oldu?u ve a?a?? do?ru dalgalar?n daha gelecek oldu?u anlam?na gelir.
?ekil 1.2 Bir ay? piyasas?nda, üç dalgal?k bir yukar? hareket, a?a??-trend?in sürece?i anlam?na gelir. Be?-dalgal?k bir yukar? hareket ise yukar? do?ru daha temel bir hareketin uyar?s?d?r ve bu yeni bir bo?a piyasas?n?n ilk dalgas? olur.
?ekil 1.3 144 dalgal? hareket görülüyor.
Dow Kuram? ve Elliot Dalgas? Aras?ndaki ?li?ki
Elliott'un, aradaki üç düzeltme ile birlikte üç yukar? dalga hareketinin Dow'un kuram?yla çok iyi uyum sa?lad??? aç?kça görülüyor. Elliott'un, Dow'un analizlerinden etkilenmi? oldu?undan ku?ku olmasa da, Elliott, Dow'un kuram?n?n ilerisine gitmi? oldu?una inan?r ve gerçekte de bunu kan?tlam??t?r.
Kuramlar?n? formülle?tirmede her ikisinin de "deniz"den etkilenmi? olmalar?n?n ilginç olu?unu da burada not edelim. Dow, piyasan?n ana, orta ve küçük trendlerini, okyanusun ak?nt?, dalga ve ç?rp?nt?s?na benzetmi?tir. Elliott yaz?lar?nda "med ve cezir"den söz eder ve kuram?n? "dalga" ilkesi olarak adland?r?r.
Dalgalar?n Ki?ilikleri
?ki kuram?n bir ölçüde çeli?ti?i bir alan, bir bo?a piyasas?n?n üç a?amas?n?n tan?m?nda ortaya ç?kar. Elliott, dalga ki?iliklerinden çok az söz etmi?tir. De?i?ik dalgalar?n ki?ilikleri sorunu ilk defa Prenchter'in kitab?nda tart???lm??t?r ve bu, Elliott'un dü?üncelerinin kendi orijinal yorumuna dayan?r.
Bo?a piyasas?n?n üç psikolojik a?amas?, Elliott'un üç "itici dalga"s?n?n "ki?ilikleri"yle benzerdir. Bu dalga ki?iliklerinin bilinmesi, özellikle dalgalar?n say?m?n?n belirgin oldu?u zamanlarda oldukça yard?mc? olabilir. Trendin bütün de?i?ik derecelerinde bu dalga ki?iliklerinin de?i?meden kald???n?n hat?rlanmas? da ayn? zamanda önemlidir.
1. Dalga: ?lk dalgalar?n yakla??k yar?s?, ana sürecin bir parças?d?r ve ço?unlukla çok bask?lanm?? seviyelerden bir s?çramadan ba?ka bir ?ey de?ildirler. ?lk dalgalar be? dalgan?n genellikle en k?sa olan?d?rlar. Bu ilk dalgalar bazen, özellikle ana taban formasyonlar?ndan sonra ortaya ç?karlarsa, çok dinamik olabilirler.
2. Dalga: ?kinci dalgalar 1. dalgan?n bütününün kazand?rd???n?n genellikle büyük ço?unlu?unu ya da tümünü geri al?r.
3. Dalga: Üçüncü dalga, genellikle en uzun ve en dinamik olan dalgad?r. 1. dalgan?n tepesinin geçilmesi, Dow Kuram??ndaki al?m sinyalinin ve her cins kopu?un ifadesidir. Gerçekte, bütün trend-takipçisi teknik sistemler, bo?a piyasas?n?n vagonuna bu noktadan atlarlar. Bu dalga s?ras?nda genellikle i?lem hacmi çok artm?? olur ve fiyat bo?luklar? daha görülür bir haldedir. 3. dalga daha da uzama e?ilimindedir. 3. dalga hiç bir zaman be?-dalgal?k hareketin en k?sas? olamaz. Bu dönemde, temel veriler de iyile?meye ba?lam??t?r.
4. Dalga: Dördüncü dalga genellikle kompleks bir modeldir. 4. dalga, 2. dalgada oldu?u gibi bir düzeltme ya da erteleme a?amas?d?r fakat yap?s? yönüyle 2. dalgadan ço?unlukla ayr?l?r. Üçgenler, genellikle 4. dalga s?ras?nda ortaya ç?kar. Elliott analizlerinin önde gelen kurallar?ndan biri 4. dalgan?n taban?n?n hiç bir zaman 1. dalgan?n tavan?n? örtememesidir.
5. Dalga: Hisse senedi piyasalar?nda 5. dalga ço?unlukla daha az dinamiktir. 5. dalga s?ras?nda bir çok teknik gösterge fiyat hareketinin gerisinde kalmaya ba?lar. Muhtemel bir piyasa tepesinin uyar?c?s? olarak, de?i?ik osilatörlerin negatif uyumsuzluk göstermeleri de bu dönem içindedir.
A Dalgas?: Düzeltme dalgas? olan A dalgas?, yukar?-trendde yaln?zca normal bir geri-çekilme oldu?u ?eklinde, ço?unlukla yanl?? yorumlan?r. Bu noktada, bir önceki yukar? harekette osilatörlerde ortaya ç?km?? olan uyumsuzluklar ve i?lem hacmi modelindeki de?i?im konusunda teknik analizci dikkatli olmal?d?r. Tam bir gereklilik olmasa da, yüksek i?lem hacmi ?imdi a?a??ya do?ru olan hareketlerde gerçekle?mektedir.
B Dalgas?: Yeni a?a??-trendden yukar?ya do?ru olan hareketler, genellikle dü?ük i?lem hacmiyle gerçekle?irler ve ço?unlukla sat?? yapmak için son f?rsat olurlar. Düzeltmenin tipine ba?l? olarak, yukar? hareket, önceki yüksek de?erleri deneyebilir (ikili bir tepe olu?turarak) ya da yeniden geriye dönmeden önce eski yüksek de?erlerini bile bazen geçebilir.
C Dalgas?: C dalgas?, yukar?-trendin bitmi? oldu?u konusunda geriye çok az ku?ku b?rak?r. Yine, düzeltme hareketinin tipine ba?l? olarak bilinen her cins sat?m sinyallerini ortaya ç?karacak ?ekilde, A dalgas?n?n taban?n?n a?a??lar?na do?ru ilerler. Bazen 4. dalgan?n ve A dalgas?n?n taban?ndan bir trend çizgisi çizerek, bize tan?d?k olan tepedeki bir ba? ve omuzlar modelini ortaya ç?karabiliriz.
Dalgalar?n Uzamas?
?deal bir yukar?-trend, be? dalgaya sahip olsa da, dalgalardan birinin uzamas? ola?and??? bir ?ey de?ildir. Di?er bir deyi?le 1., 3. ve 5. dalga be? ek dalgaya bölünerek uzam?? bir biçim al?r. ?ekil 1.4'te her bir durum için modelin neye benzeyece?i görülüyor.
En az rastlanan 1. örnekte 1. dalgan?n uzamas?; ikinci örnekte çok s?k rastlanan 3. dalgan?n uzamas? ve üçüncü örnekte de 5. dalgan?n uzamas? görülüyor. Sonuncu örnekte hangi dalgan?n uzam?? oldu?unu belirleyebilmek çok güçtür çünkü be? itici dalga e?it uzunluktad?r. Böyle bir durumda her bir itici dalgan?n e?it oranda oldu?u, tamamlanm?? be?-dalga hareketi ile ayn? önemde olan dokuz-dalga modelini ak?lda tutmak yeterli olacakt?r.
Dalgalar?n uzamas? sorunu bizi baz? öngörülere iter. Birincisi, yaln?z tek bir dalga uzamal?d?r. Ek olarak, uzamayan di?er iki itici dalga, zaman ve büyüklük olarak e?it olmaya e?ilimli olmal?d?rlar. Dolay?s?yla e?er 3. dalga uzarsa, 5.dalga uzamaz ve 1. dalgaya benzeme e?iliminde olur. E?er 1. ve 3. dalgalar normal dalgalar olursa 5. dalga muhtemelen uzayan dalga olacakt?r.
Burada de?inece?imiz son nokta, uzam?? 5. dalgan?n ikili geri-çekilmesidir. Bu be?-dalga uzamas?n?n tamamlanmas?ndan sonra, uzaman?n ba?lad??? yere kadar a?a?? do?ru bir üç-dalga dü?ü?ünün yer almas?d?r. Bundan sonra, uzaman?n üst ucuna do?ru bir ç?k?? hareketi ortaya ç?kar. Bu noktada, yukar?-trend ya devam eder ya da uzun-dönemli çevrim içinde nerede oldu?una ba?l? olarak bir tepe olu?turur. ?ekil 1.5 bir bo?a piyasas?ndaki ikili geri-çekilmeyi gösteriyor.
?ekil 1.4 Dalgalar?n uzamas? durumlar?.
?ekil 1.5 Bir bo?a piyasas?nda ikili geri-çekilme görülüyor.
?tici dalgalarda yer alan di?er iki biçim, diyagonal üçgenler ve ba?ar?s?z sal?n?mlard?r. ?ekil 1.6 ve 1.7?de diyagonal üçgen örnekleri yer al?yor. Diyagonal üçgen, genellikle be?inci ve son dalgada ortaya ç?kar. Diyagonal üçgen, gerçekte bir takoz modelidir.
Yükselen bir takoz, her zaman, dü?ecek bir piyasan?n, dü?en bir takoz ise yükselecek bir piyasan?n göstergesidir. Diyagonal üçgen; her bir dalgan?n üç dalgaya bölündü?ü be? dalgaya sahiptir. Bu tip bir model ço?unlukla, dik yükselen bir trend-çizgisi k?r?l?nca piyasan?n dönü?üne i?aret eder.
?ekil 1.6 Diyagonal üçgen (yükselen takoz).
?ekil 1.7 Diyagonal üçgen (alçalan takoz).
?ekil 1.8 ve 1.9'da eksik sal?n?m?n neye benzedi?i görülüyor. Eksik sal?n?m?n ayn? zamanda son ve be?inci dalga içinde ortaya ç?kt??? görülüyor. Eksik sal?n?m, örne?in bir bo?a piyasas?nda, 5. dalgan?n beklendi?i gibi be? dalgaya bölündü?ünü fakat 3. dalgan?n tepesini geçemedi?i bir durumu da gösteriyor.
?ekil 1.8 Bo?a piyasas?n?n eksik sal?n?m?.
?ekil 1.9 Ay? piyasas?n?n eksik sal?n?m?.
Bir ay? piyasas?nda, 5.dalga, 3.dalgan?n taban?n? geçemez. Elliott ba?ar?s?z sal?n?m modelinin daha çok bilindi?i ?ekliyle ikili tepe ya da ikili taban olu?turdu?una dikkat edelim.
Düzeltme Dalgalar?
Düzeltme dalgalar?, genellikle çok belirgin olarak belirlenemez ve bunun bir sonucu olarak tahmin edilmeleri ve tan?mlanmalar? daha zordur. Aç?kça belirlenebilen bir nokta, düzeltme dalgalar?n?n hiç bir zaman be? dalga içinde yer alamayaca??d?r. Düzeltme dalgalar? 3 dalgad?rlar ve hiç bir zaman be? dalga olamazlar (üçgenin d???nda). Düzeltme dalgalar? 4?e s?n?fland?r?l?rlar: Zig-zaglar, düz yüzeyler, üçgenler ve ikili ve üçlü üçlüler.
Zig-Zaglar
Bir zig-zag, ana trendin aksi yönündeki bir üç-dalga düzeltme modelidir ve 5-3-5 s?ralamas?nda olan dalgalara bölünür. ?ekiller 1.10 ve 1.11, bir bo?a piyasas?ndaki zig-zag düzeltmesini gösteriyor.
?ekiller 1.12 ve 1.13, bir ay? piyasas?ndaki yukar? hareketi gösteriyor. B orta dalgas?n?n A dalgas?n?n ba?lang?c?na ula?amad???na ve C dalgas?n?n A dalgas?n?n çok ötelerine kadar gitti?ine dikkat edelim.
?ekil 1.10 Bo?a piyasas? zigzag? (5.3.5). ?ekil 1.11 Bo?a piyasas? zigzag? (5.3.5)
?ekil 1.12 Ay? piyasas? zigzag? (5.3.5). ?ekil 1.13 Ay? piyasas? zigzag? (5.3.5)
Zig-zag?n daha az rastlanan bir biçimi, ?ekil 1.14'de görülen ikili zig-zagd?r. Bu biçim, bazen daha büyük düzeltme dalgalar?nda ortaya ç?kar. Bu gerçekte, araya giren a-b-c modeliyle birle?mi? olan iki de?i?ik 5-3-5 zig-zag modelidir.
?ekil 1.14 ?kili zigzag
Düz Yüzeyler
Düz yüzey düzeltmesini, zig-zag düzeltmesinden ay?ran, düz yüzeyin bir 3-3-5 modelini takip etmesidir. ?ekiller 1.16 ve 1.18'de A dalgas?n?n 5 yerine 3 dalgadan olu?tu?una dikkat edelim. Genelde düz yüzey bir düzeltmeden çok bir ertelemedir ve bir bo?a piyasas?n?n gücünün bir i?areti olarak kabul edilir.
1.15'den 1.18'e kadar olan ?ekiller, normal düz yüzeylerin örneklerini gösteriyor. Örne?in bir bo?a piyasas?nda B dalgas?, A dalgas?n?n tepesine kadar yol al?r ve bu, piyasan?n daha güçlü oldu?unun göstergesidir. Sonuncu dalga olan B dalgas?, daha a?a??lara do?ru yol alan zig-zag?n aksine A dalgas?n?n taban?nda ya da taban?na yak?n bir yerlerde durur.
Normal düz yüzey düzeltmesinin iki "kural d???" biçimi vard?r.1.19'dan 1.22'ye kadar olan ?ekiller, birinci tip biçimi gösteriyor. Bir bo?a piyasas? örne?inde (?ekiller 1.19 ve 1.20), B dalgas?n?n tepesi A dalgas?n?n tepesini geçiyor ve C dalgas? A dalgas?n?n alt?na dü?üyor.
Bir di?er biçim, B dalgas?, A dalgas?n?n tepesine ula?t??? fakat C dalgas?n?n A dalgas?n?n taban?na ula?amamas?yla ortaya ç?kar. Do?al olarak bu sonuncu model, bir bo?a piyasas?nda piyasan?n daha güçlü oldu?u anlam?na gelir. Bu biçim, bo?a ve ay? piyasalar? için 1.23'den 1.26'ya kadar olan ?ekillerde görülüyor.
Düz yüzey düzeltmesinin en son biçimi, piyasan?n gücünün daha da büyük oldu?unun belirtisidir ve ko?an düzeltme olarak adland?r?l?r. ?ekil 1.27'de bir bo?a piyasas?nda bir ko?an düzeltme görülüyor. b dalgas?n?n a dalgas?n?n yukar?s?nda oldu?una ve c dalgas?n?n 1. 2. dalgan?n tepesinin üzerinde oldu?una dikkat edelim. Bu durum, bir düzeltmenin yeterince yap?lamayaca?? kadar piyasan?n güçlü oldu?u, s?k rastlanmayan bir düzeltme modeli biçimini gösterir.
Üçgenler
Üçgenler, ço?unlukla 4. dalgada olu?ur ve ana trend yönündeki en son hareketten önce gelirler. Üçgenler ayn? zamanda, a-b-c düzeltmesinin b dalgas?nda ortaya ç?kabilirler. Dolay?s?yla bir yukar?-trendde, üçgenlerin hem bo?a piyasas?na hem de ay? piyasas?na ait olduklar? söylenebilir.
Yukar?-trend?in sürecek oldu?una i?aret etmeleri anlam?nda üçgenlerin bo?a piyasas?na ait olduklar? söylenebilir. Ay? piyasas?na ait olduklar? da söylenebilir çünkü üçgenler, yukar? do?ru son bir hareketten sonra fiyatlar?n muhtemelen bir tepe yapaca??na i?aret edebilirler. (?ekil 1.28).
?ekil 1.28 Düzeltme Dalgas? (Yatay) Üçgenleri.
Elliott'un tam olarak söyledi?i gibi üçgenler genellikle bir süreklilik modelidir. Elliott'un üçgeni, her bir dalgan?n kendi içinde 3 dalgaya bölündü?ü 5 dalgadan olu?an bir yatay erteleme modelidir. Elliott ayn? zamanda, 4 de?i?ik cins üçgen (yükselen, alçalan, simetrik ve geni?leyen) s?n?flamas? yapar. ?ekil 1.28'de, hem yukar?-trendlerde hem de a?a??-trendlerde 4 de?i?ik biçim görülüyor.
Elliott'un bir üçgenin tamamlanmas?ndan sonraki 5. ve son dalgan?n ölçümü, piyasan?n üçgenin en geni? bölümü kadar (yüksekli?i kadar) hareket etmesinin beklenmesi ?eklindeki klasik grafik ölçümüyle ayn?d?r. Taban ya da tepenin zaman?yla ilgili olan noktay? burada not etmek gerekir. Üçgenin tepe noktas? (iki trend çizgisinin birle?ti?i nokta) ço?unlukla en son 5. dalgan?n tamamlan???yla ayn? zamana i?aret eder.
?kili ve Üçlü Üçlüler
Düzeltme dalgalar?n?n son biçimi, iki ya da üç daha basit modeli birle?tirerek ortaya ç?kan, daha az rastlanan ve daha az kompleks olan bir biçimdir. ?ekiller 1.29 ve 1.30 bu modelleri gösteriyor.
?ekil 1.29'da, 7 dalga olu?turmak üzere iki a-b-c modeli birle?mi?tir. ?ekil 1.30'da, 11 dalga olu?turmak üzere 3 a-b-c modeli birle?mi?tir. Bu modellerin klasik bir dikdörtgen erteleme modeline benzediklerine dikkat edelim.
?ekil 1.29 ?kili üçlü
?ekil 1.30 Üçlü üçlü
De?i?tirme Kural?
Daha genel uygulamas? içinde bu kural ya da ilke, piyasan?n bir dizi içinde genellikle ayn? biçimde davranmad???n? savunur. Son zamanlarda e?er bir cins tepe ya da taban ortaya ç?km?? ise bu kez muhtemelen öyle olmayacakt?r.
De?i?tirme kural? bize ne olaca??n? tam olarak söyleyemez fakat muhtemelen neyin olmayaca??n? bize anlat?r. Bu kural?n özgün uygulamas? içinde, hangi cins bir düzeltme modelinin beklenmesi gerekti?i genellikle daha çok kullan?l?r. Düzeltme modelleri de?i?me e?ilimindedir. Ba?ka bir deyi?le, 2. düzeltme dalgas?, e?er basit bir a-b-c modeli ise 4. dalga muhtemelen (örne?in bir üçgen gibi) kompleks bir model olacakt?r. Bunun tersi olarak, 2. dalga e?er kompleks bir model olursa 4. dalga muhtemelen basit bir model olacakt?r. ?ekil 1.31'de baz? örnekler görülüyor.
?ekil 1.31 De?i?tirme kural?
Kanal Kural?
Dalga Kuram?'n?n bir di?er önemi fiyat kanallar?n?n kullan?m?d?r. Elliott, fiyat kanallar?n?, fiyat hedeflerini yakalayabilmekte ve dalga say?mlar?n?n tamamlanmas?n? onaylamakta yard?mc? olarak kulland?. Yukar?-trend bir kere ortaya ç?kt???nda, bir ba?lang?ç trend kanal?, 1. ve 2. dalgalar?n tabanlar?n? birle?tirerek elde edilir. Bundan sonra 1. dalgan?n tepesinden bir paralel kanal çizgisi çizilir (?ekil 1.32). Yukar?-trend?in tümü ço?unlukla bu iki s?n?r aras?nda kal?r.
?ekil 1.32 Eski ve yeni kanallar.
E?er 3. dalga, yukar? kanal çizgisini geçecek ?ekilde ivme kazanmaya ba?larsa, 1. dalgan?n tepesinden ve 2. dalgan?n taban?ndan yeni çizgiler çizilmelidir (?ekil 1.32) En son kanal, iki düzeltme dalgas?n?n (2 ve 4) alt?ndan ve ço?unlukla ?ekil 1.33'de görüldü?ü gibi 3. dalgan?n tepesinden çizilir. E?er 3. dalga güçlü bir dalga ya da bir uzam?? dalga olur ise, yukar? çizginin 1. dalgan?n tepesinden çizilmesi gerekebilir. Uzun-dönemli trendlerde kanal çizgilerinin çizimi için aritmetik ölçekli grafiklerin yan?nda yar?-logaritmik grafiklerin kullan?m? da önerilir.
Destek Alan? Olarak 4. Dalga
Be? yukar? dalga tamamlan?p bir ay? trendi ba?lay?nca, ay? piyasas? ço?unlukla daha önceki bo?a piyasas? s?ras?nda olu?mu? olan en son 4. dalgan?n alt?na dü?mez. Bu kural?n baz? istisnalar? vard?r fakat 4. dalgan?n taban? genellikle ay? piyasas?na destek sa?lar. Bu bilgi, a?a?? do?ru maksimum fiyat hedefini belirleyebilmekte çok yararl? olur.
?ekil 1.33 Ana kanal.
