Çivi Formasyonlar?
Çivi Formasyonlar? « Teknik Analiz
Olu?umu s?ras?nda tan?mlanmas? en güç olan fakat nadir olarak da olsa kar??la??lan bir model de V veya çivi formasyonudur. Gerçekte tabanda veya tepede olu?an V formasyonunu (veya çivi) tan?mlayabilmek çok güçtür. Çünkü bu formasyon gerçekte bir model de?ildir. ?nceledi?imiz bütün tersine-dönü? modelleri trend içinde a?amal? bir de?i?im süreci izlerler. Var olan trend, arz ve talep güçlerinin nispi bir dengeye ula?t??? bir noktaya kadar a?amal? olarak yava?lar ve al?c?lar ve sat?c?lar aras?nda, bu trendin sürecek mi yoksa tersine mi dönecek oldu?unu belirleyen bir sava? kopar.
Fiyatlar, bir süre yatay bir hareket içine girerler ki bu arada analizci, piyasan?n hareketini incelemeye ve piyasan?n gelecekteki yönü konusunda ip uçlar? yakalayabilmeye vakit bulur. Bu süreçte fiyatlar?n bir geçi? a?amas?nda oldu?u söylenir. Tersine-dönü? modellerinin hemen hepsi için varolan durum budur.
Bununla birlikte V modeli, piyasan?n a?amal? ?ekilde yön de?i?tirme e?iliminden kökten bir farkl?l??? temsil eder. Bu, küçük bir sinyalle ya da hiçbir sinyal vermeden trendin aniden tersine dönü?üdür. Bunu, aksi yönde ani ve h?zl? bir hareket takip eder. V modeli, model olmayan bir modeldir çünkü, ortaya ç?kt?ktan sonra model oldu?u anla??labilen bir model olamaz.
Ço?u zaman bu hareketler, anahtar tersine-dönü? günleri ya da ada tersine-dönü?leri olarak belirlenirler. Bu durumda analizci bu modelleri, modellerin olu?umu s?ras?nda önceden tahmin edebilmek, tan?mlayabilmek (ya da en az?ndan ku?kulanmak) ve uygun tutumu alabilmek için ne yapabilir? Bu sorular? yan?tlayabilmek için, tepede olu?an bir V modeline daha yak?ndan bakal?m (bkz. ?ekil 5.9a, b ve c).
?ekil 5.9a Tepedeki bir V ya da çivi örne?i görülüyor. Modelin bu biçimi genellikle piyasan?n yukar?ya do?ru a??r? derecede yol alm?? oldu?u h?zl? bir bo?a trendinden sonra ortaya ç?kar. Geriye dönü? ço?unlukla bir anahtar tersine dönü? günü ya da bir ada dönü?üyle gerçekle?ir. Piyasa bir bo?lu?a dü?mü?çesine aniden yön de?i?tirir
?ekil 5.9b Tabandaki bir V ya da çivi formasyonu örne?i görülüyor. A?a??-trend hiçbir geçi? zaman? ve f?rsat? tan?madan h?zla bir yukar?-trend?e döner. Çivi formasyonu muhtemelen belirlenebilmesi en güç olan fiyat modelidir.
?lk olarak, öncül bir trend vard?r. Bu öncül trend ço?u zaman, hareketi boyunca çok az ve genellikle küçük düzeltmeler yapan bir kaç?? hareketidir ve genellikle, geride fiyat bo?luklar? kal?r. Bu durum, bir ?eylerin kontrol d???na ç?kt??? ve tüm normal beklentilerin ötesine geçildi?i bir durumdur. Hemen tüm profesyonel analizciler, bu durumlarda uyan?k olabilme konusunda ders alm??lard?r.
?ekil 5.9c Petkim?in grafi?inde çivi formasyonu görülüyor. Grafikte yukar? harekette fiyat bo?luklar? görüldü?üne dikkat edelim.
Sizin de hayal edebilece?iniz gibi do?al olarak bu gibi h?zla kaçan piyasa ko?ullar?nda trene atlayabilmek bütün analizcilerin rüyas?d?r. Fakat bir noktada en deneyimli analizci bile hareket sürerken tedirgin olmaya ba?lar. Bu, bir kaplan sürmeye benzetilebilir. Kaplan? yakalay?p üzerine binebilmek de bir ba?ka i?tir. Burada dikkat gerektiren sorun, hiçbir yara almadan ve sayg?nl?kla nas?l veya ne zaman piyasadan ç?k?laca??d?r.
Bunun nedeni, h?zla hareket eden piyasalar?n, bir yönde çok a??r? ilerlemeleri gibi kötü bir yanlar? vard?r ki, böyle piyasalar ço?unlukla a??r? gerilmi? bir lastik gibi aksi yönde ani bir hareket ba?lat?rlar. Bu ani tersine dönü?ler genellikle küçük ya da hiçbir uyar? olmadan ortaya ç?karlar.
V Tersine-Dönü? Modelinin Önko?ullar?
Bir çivi ya da V modeli için esas önko?ul, çok dik (a?a?? ya da yukar?) ya da h?zla ko?an bir trenddir. Gerçek dönü?, çok yüksek i?lem hacminin e?lik etti?i bir anahtar tersine-dönü? günü ya da bir ada tersine-dönü? modeliyle karakterize olur. Bazen böyle bir tersine-dönü?e e?lik eden tek geçerli trend sinyali, oldukça dik bir trend çizgisinin k?r?lmas?d?r. Böyle bir durumda hareketli ortalamalar çok yararl? de?ildir çünkü hareketli ortalamalar do?alar? gere?i h?zl? fiyat hareketlerini takip edemez ya da bir ba?ka deyi?le bu hareketin gerisinde kal?r.
Daha sonraki tersine hareket çok k?sa bir süre içinde, önceki trendin önemli bir oran?n? (1/3'den 1/2'ye kadar) geri al?r. Aksi yönde ani hareketin bu önemli nedenlerinden biri, önceki trend s?ras?nda destek ve direnç çizgilerinin olmay??? ve geride çok fazla fiyat bo?lu?u b?rak?lm?? oldu?u için geride çok fazla "hava" kalm?? olmas?d?r.
Analizcinin açmaz?, güçlü bir trend ile hareket eden piyasan?n içinde ne kadar bekleyece?idir. Analizci, koruyucu "stop noktalar?" koyarak kâr?n?n büyümesine izin verebilir. Bu, trendin ani olarak tersine dönü?üne kar?? korunurken, kârlar?n birikmesine de izin vermenin genel bir yoludur.
Kaç?? hareketleri ve bu tür trendleri durduran ani V tersine-dönü? hareketleriyle ilgili sorun, aksi yöndeki hareketlerin, kitaplarda yaz?l? olan stop noktalar? kullan?larak bile olsa, piyasadan ç?k??? ola?anüstü güçle?tirmesidir. E?er analizci bu tür tepelerde önce davran?p kâr?n? realize ederse, bunun sonucu genellikle çok daha yüksek kârlar?n kaç?r?larak piyasadan ç?k?lm?? olunmas? olur. Ancak, zengin olman?n kolay oldu?unu da kimse söylememi?tir. Burada esas olarak, piyasan?n tabanlar?ndan çok tepelerinden söz ediyoruz. V modeli, piyasan?n hem tepesinde hem de taban?nda olu?abilse de, en dramatik örnekler tepelerde ya?an?r.
Uzam?? V Tersine Dönü? Modelleri
V tersine-dönü? modelinin bir biçimi de uzam?? V'dir. Bu model, piyasa döndükten k?sa bir süre sonra küçük bir platformun olu?mas?n?n d???nda, temel olarak V modeliyle ayn?d?r. Platform genellikle, ?ekil 5.10a'da da görüldü?ü gibi, grafi?in sa? taraf?nda olu?ur. Platform, bayrak modeline benzeyen bir biçimde, yeni trendin aksi yönünde hafifçe bir e?im ile hareket eder.
Platform bir tepede yukar? do?ru, bir tabanda ise a?a?? do?ru e?imlidir ve platformun olu?umunda i?lem hacmi azal?r. Uzam?? V tersine-dönü? modeline, as?l V modeline göre daha az rastlan?r ancak bu model analizciye, hem varolan pozisyonlar?n? tasfiye edebilmekte, hem de yeni trend yönünde yeni pozisyon açabilmekte büyük f?rsatlar tan?r.
?ekil 5.10a Uzam?? bir tepe V modeli örne?i görülüyor. Piyasan?n dönü?ünden hemen sonra küçük bir platform olu?ur ve bu platform ço?unlukla yeni a?a??-trend?in aksi yönünde bir e?im ta??r. Platformdan kopu? trendin tersine-dönü??ünü tamamlar.
?ekil 5.10b Sol tarafta uzam?? bir tepe V formasyonu görülüyor. Modelin oldukça az rastlanan bu biçimi, platformun piyasan?n dönü?ünden önce olu?mas?n?n d???nda normal uzam?? V?nin benzeridir.
Sol Tarafta Uzam?? V Tersine-Dönü? Modeli
Uzam?? V modelinin daha da nadir rastlanan bir biçimi, piyasa dönmeden önce, grafik modelinin sol taraf?nda dü?en bir platform olu?mas?yla (bkz. ?ekil 5.10b) ortaya ç?kar. Bu model, piyasa döndükten sonra çok yararl? olmasa da, platformun en dü?ük noktas? grafikte bize bir destek noktas? verir ki, daha sonra bu destek noktas? k?r?ld??? zaman tersine-dönü? modeli de tamamlanm?? olur. Platformun bu en dü?ük noktas? ayn? zamanda, piyasan?n dü?ü?ünü yava?latan geçici bir destek de sa?layabilir ki bu da analizciye hareket edebilme zaman? sa?lar.
