Tröst
Tröst « Kavramlar
Firmalar?n tek yönetim alt?nda grupla?mas?yla tröstler meydana gelir. Tröstler 19. yüzy?lda ABD'de ortaya ç?km?? ve geli?mi?tir. Tröstlerin piyasada egemenlik kurmas? ve piyasay? etkilemesi o derece ileri bir düzeye varm??t?r ki, sonuçta antitröst yasalar ortaya ç?km??t?r.
Tröstler, ticari veya s?nai i?letmelerin piyasada daha güçlü olabilmeleri, daha çok kâr sa?lamak amac?yla gerek mali ve gerekse yönetim bak?m?ndan daha büyük kurulu?lar haline gelmeleridir.
Tröstler rakip kurulu?lar? piyasadan uzakla?t?rmak için çe?itli yöntemler kullanabilirler. Faaliyette bulunan rakip i?letmeyi zay?f duruma sokmak ve sonuçta ortadan kald?rmak veya rakip i?letmeyi kendine ba??ml? bir duruma getirmek gibi. Tröstlerin en çok faaliyet gösterdikleri alanlar ?unlard?r: Petrol, madenler, otomobil, uçak, g?da, ula?t?rma, büyük ma?azalar vb.
Hukuksal yap? bak?m?ndan tröstler genellikle üç grupta toplanabilir:
Voting tröst: Bu çe?it tröstler hisse senedi sahiplerine ait haklar?n ba?kalar?na devredilmesiyle ortaya ç?kmaktad?r. Bir veya birkaç müte?ebbis, hisse sahiplerinin ellerindeki senetleri almakta ve rey hakk?n? kendi hesaplar?na kullanmaktad?r. Böylece hisse sahiplerinden ald??? vekâletle giri?imciler, kendi sermayelerini riziko alt?na sokmadan piyasada faaliyette bulunabilmektedir.
Füzyon veya kayna?ma: Voting tröstlerin yasa d??? ilan edilmesinden sonra, füzyonlar ortaya ç?km??t?r. Bu çe?it tröstte, tröste dahil i?letmelerin da??ld??? ve bunlar?n yerine tek bir ?irketin ortaya ç?kt??? görülmektedir. Da??lan ?irketlerin hisse sahiplerine yeni ?irketin hisseleri verilmektedir.
Holding: Bu sistemde ?irketler hukuksal ki?iliklerine ve ba??ms?zl?klar?na sahiptir. Ancak bunlar?n üzerindeki holdingin, ?irketlerin hisse senetlerine sahip olmas? nedeniyle, bunlar? kontrol etmek ve yönetmek olana?? vard?r.
Ça??m?zda tasarruf sahiplerinin paralar?n? i?letmek üzere menkul hizmetler konusunda ihtisasla?m?? ?irketlere yat?r?m tröstleri denmektedir. Yat?r?m tröstleri iki ?ekilde olabilir:
Investment trust company olarak adland?r?lan ?irketler piyasada kendi hisse senetlerini satar ve elde ettikleri gelirle ba?ka ?irketlere ait hisse senetleri ve tahviller sat?n al?rlar. Böylece tröstün hisse senetlerine sahip olanlar di?er ?irketlere de ortak olurlar.
Unit trust denen firmalar ise, piyasadan sat?n ald?klar? hisse senetlerini ve tahvilleri verimliliklerine göre düzenleyerek, unit denen küçük hisseler ?ekline getirirler. Bu hisseler tasarruf sahipleri taraf?ndan sat?n al?nd???nda, tasarruf sahipleri ancak bunlar?n gelirlerinden yararlanabilir, fakat hissedar durumuna geçemezler.
Yat?r?m tröstleri görüldü?ü gibi küçük tasarruf sahiplerini spekülasyndan korumakta ve bu nedenle de ilgi görmektedir.
