Monopol (Tekel)
Monopol (Tekel) « Kavramlar
Bir meta ya da metalar?n, üretim ve sürümünün bir elde toplanmas? durumu. Monopoller, kapitalizmin ilk basamaklar?ndaki serbest rekabetin, süreç içinde üretimin yo?unla?mas?na ve sermayenin merkezile?mesine yolaçmas?yla do?du.
Kapitalizmin geli?tirici gücü olan rekabet, küçük üreticileri h?zla ortadan kald?rmaya, büyük sermaye, küçük sermayeyi üretim alan?ndan ç?karmaya ba?lad?, böylece küçük üretici mülksüzle?irken üretim araçlar?n?n ve ürünlerinin büyük k?sm?, say?ca az kapitalist üreticinin eline geçti. Bunlar da, kendi aralar?nda ?irket, kurum ya da anla?malarla birle?erek monopolleri olu?turdu.
Monopol piyasas?nda fiyatlar? tek ba??na etkileyemeyecek kadar çok say?da al?c? ve bunlar?n kar??s?nda tek bir sat?c? vard?r. Bu durumda fiyat? belirleyen, tek firman?n arz? ile piyasa talebi ya da toplam taleptir. Monopolcü firman?n kar?n? maksimize eden üretim ya da arz miktar? ile piyasa talebinin e?itlendi?i noktada, piyasa denge fiyat? olu?maktad?r. Günümüzde ba?l?ca tekel biçimleri karteller, sendikalar, tröstler ve konsorsiyumlard?r.
