Kar?n Senetle Da??t?m?
Kar?n Senetle Da??t?m? « Kavramlar
Anonim ortakl?klar, bazen elde ettikleri kâr?n bir bölümünü pay sahiplerine da??tmayarak bunu yedek akçelerine ay?r?rlarü Fakat, ?irketin yeni parasal kayna?a gereksinme duymas? ve ba??ms?z bir biçimde kullanabilece?i yedek akçelerinin de çok olmas? halinde, birikmi?, yani daha önce pay sahiplerine da??t?lmayan bu kârlar, bu kez hisse senedi ?eklinde ortaklara da??t?labilir.
Burada dikkat edilecek nokta, kâr?n hisse senedi ?eklinde da??t?lmas?n?n muhakkak bir sermaye art?r?m?n? birlikte getirdi?idir. Yaln?z bu art?r?m, ortakl?kta esasen mevcut olan araçlardan yap?ld??? için efektif bir art?r?m niteli?ini ta??mazü Sözü edilen i?lem sonucunda pay sahiplerine verilen hisse senetlerine de "Öz Varl?ktan Kaynaklanan" ya da "Yeniden Ödemeyi Gerektirmeyen" (Gratis) paylar ad? verilir.
Uygulamada bu tür hisse senetleri için "bedelsiz hisse senetleri" deyimi de kullan?lmakta ise de bu yan?lt?c?d?r. Çünkü, burada da ç?kar?lan paylar?n bir kar??l??? vard?r ve bunlar, pay sahiplerine önceki y?llarda da??t?lmayan kârlard?r. Pay sahibinin sadece art?r?m?n yap?ld??? s?rada bir mebla?? ödemeyecek olmas?, bunlar?n bedelsiz olarak nitelendirilmelerini hakl? göstermez.
Anonim ortakl?kta birikmi? kâr?n hisse senedi ?eklinde da??t?lmas?nda izlenecek yöntem, tart??malara yol açm??t?r. Birinci ve bugün eskimi? olan ilk görü? bu durumda yedek akçelerin önce pay sahiplerine geri ödendi?i ve sonra pay sahiplerinin bu paralar? tekrar ortakl??a verdiklerini kabul ediyor, yani varsay?msal iki i?lemin varl???n? dü?ünüyordu. Hiç ku?kusuz, bu görü? hem da??t?ld??? kabul edilen kâr?n gelir vergisine tâbi k?l?nmas? gibi bir sak?ncay? do?uruyor, hem de muhasebe teknikleri ile çeli?kiye dü?üyorduü Günümüzde ise kâr?n hisse senedi ?eklinde da??t?lmas? sonucunu do?uran sermaye art?r?m?n?n sadece bir bilanço ve muhasebe i?leminden ibaret oldu?u görü?ü egemendir.
Ba?ka bir ifade ile, bu tür bir art?r?mda sadece kâ??t üzerinde bilançodaki sermaye kalemi ile yedekler kaleminde bir de?i?iklik yap?lmas? ve sermayenin art?r?lan k?sm? kadar yedek kaleminin azalt?larak bunun esas sermaye kalemine eklenmesi söz konusudur. Hukukumuzda yeniden de?erleme sonucunda, sermayenin art?r?lmas? da pay sahiplerine gizli yedek ?eklindeki kârdan hisse senetleri verilmesini gerektirmektedir.
Kâr?n hisse senedi ?eklinde da??t?lmas?nda, da??t?lmaya konu olabilecek yedekler sadece serbest yedeklerdir. Nihayet, bu durumda, esas sermayenin tümü ile ödenmi? olmas? da zorunlu de?ildir; çünkü TK m. 391/1, sadece pay sahiplerinin yeni kat?lma paylar? taahhüt ederek sermayenin art?r?lmas? halinde uygulanan bir hükümdür.
