Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl???
Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl??? « Kavramlar
Gayrimenkul, ülkemizde y?llard?r devam eden enflasyonist ortam nedeni ile her zaman popüler bir yat?r?m arac? olmu?tur. Ancak, genel olarak Türkiye'de gayrimenkul al?m?n?n ?ekli, bat?l? ülkelerdeki al?m ?eklinden farkl?d?r. Ülkemizde gayrimenkul yat?r?mlar?n?n tamam?na yak?n?n?n finansman? özkaynaklardan (nakit) sa?lan?rken, istatistiklere göre ABD'de in?aat yat?r?mlar?n?n %70'lik bir k?sm? kurumsal sermaye taraf?ndan yap?lmaktad?r.
Türkiye'de ise bu oran?n %5 seviyesinde kald??? gözlenmektedir. Ayn? zamanda, Türkiye'de bu yat?r?mlar?n %3'üne yak?n bir k?sm? sermaye piyasas? araçlar? ile finanse edilirken, ayn? oran ABD'de %60't?r. Bu farkl?l???n temel nedeni, y?llard?r devam eden yüksek enflasyon ve faiz ortam? nedeniyle kullan?m? mümkün olmayan uzun vadeli kredilerdir.
Geli?mi? bat? ülkelerinde ekonomik büyümeye katk? sa?layan sektörlerin ba??nda gelen gayrimenkul yat?r?m sektörü, faizlerin dü?mesi ile birlikte önümüzdeki dönemde yat?r?mc?lar?n gözdesi haline gelebilir. Önümüzdeki dönemde kurumsal kimlikleri ile planl? gayrimenkul yat?r?mlar?n? te?vik edecek gayrimenkul yat?r?m ortakl?klar? ile kaliteli, uygun fiyat ve ödeme ?artlar? ile gayrimenkul sahibi olmak mümkün olabilecektir.
Dünya'da GMYO'lar
?lk örneklerine 20. yüzy?l?n ba??nda rastlanan GMYO'lar, Amerikan sermaye piyasalar?n?n ürünüdür. Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl?klar?, gayrimenkul ve gayrimenkul projelerine yat?r?m yapan ?irketlerdir. Genel olarak, yat?r?mc?lar?n küçük birikimlerini birle?tirerek i?merkezleri, otel ve al??veri? merkezleri gibi projelere yat?r?m yapmaktad?rlar.
1990'lar?n sonunda ABD'de sermaye piyasalar?nda i?lem gören GMYO'lar?n toplam piyasa de?eri USD 8,7 milyar iken, pazardaki en büyük GMYO'nun piyasa de?eri USD 700 milyondu. Ancak, 2000'in sonunda aradan geçen 10 y?l?n ard?ndan ABD'de sermaye piyasalar?nda i?lem gören GMYO'lar?n toplam de?eri USD 138.8 milyara ula??rken pazar?n en büyük ?irketinin piyasa de?eri ise 10 milyar dolara ula?m??t?r. Bu rakam 10 sene öncesinin gayrimenkul yat?r?m ortakl?klar? sektörünün toplam büyüklü?ünden daha da büyüktür.
Türkiye'de GMYO'lar
Sermaye Piyasas? Kurulu (SPK), ilk olarak 1995 y?l?nda gayrimenkul ya da gayrimenkule dayal? sermaye piyasas? araçlar?na yat?r?m yapmak üzere kurulacak gayrimenkul yat?r?m ortakl?klar? ile ilgili düzenleme yapm??t?r. Daha sonra bu düzenlemeler uygulamada kar??la??lan sorunlar nedeniyle 1998'de revize edilmi?tir. Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl?klar? (GYO)'lar tüzel ki?ilik olarak kurumlar vergisi ve gelir vergisi stopaj?ndan istisna tutulmu?lard?r. Bu ortakl?klardan kar pay? elde edenler için 4369 say?l? kanun ile 01.01.1999 tarihinden itibaren vergi muafiyeti kald?r?lm??t?r.
GYO'lar, ?MKB'de i?lem gören di?er ?irketler gibi A.?. statüsündelerdir. Fakat di?er ?irketlere göre 3 önemli farkl?l?klar? vard?r. Birincisi, faaliyetlerini Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl?klar?na ?li?kin Esaslar Tebli?i'ne göre yürütmeleri, ikincisi vergi muafiyetine sahip olmalar?, üçüncüsü ise ç?kar?lm?? sermayelerinin %49'unu halka arz etmek zorunda olmalar?d?r. SPK tebli?ine uygun olarak GYO'lar kurulu ya da dönü?üm i?lemlerinin tamamlanmas?n? takip eden 1 y?l içinde hisse senetlerinin kayda al?nmas? talebiyle SPK'ya ba?vurmak zorundad?rlar.
