Döviz
Döviz « Kavramlar
Yabanc? paralara döviz denilir. Döviz, "efektif" ya da "kaydi" olabilir. Banknot ve metal sikkeler efektiftir. Çek, poliçe, emre yaz?l? senet, havale ve kredi kartlar? kaydi ödeme araçlar?d?r. Transferlerin büyük k?sm? kaydi para ile gerçekle?tirilir.
Günümüzde, efektifin uluslararas? ödemelerde pay? küçük bir orand?r. Döviz al?m sat?mlar?, kambiyo i?lemleridir. Kambiyo i?lemleri, vadeli ve vadesiz olarak ikiye ayr?l?r. Vadesiz i?lemlerde, al?m sat?m yap?lan yerin o andaki pe?in kuru uygulan?r. Al?c?n?n talebini belirlemesiyle sat?? akdi ve fiyat? kesinle?ir. Ancak, kambiyo operatörleri aras?ndaki i?lemlerde, sat?lan döviz, iki i? gününün geçmesiyle fiilen al?c? emrine girer. Vadeli i?lemlerde ise, fiyat? sat?? an?nda kesinle?mi? olan döviz, ileride günü gelince al?c? hesab?na geçirilir.
Döviz Dengesi
Bir ülkenin uluslararas? ekonomik ili?kilerinde kazand??? dövizlerle harcad??? dövizlerin denk olmas?d?r. Kural olarak döviz dengesi, ülkenin hedef ald??? ya da daha genel bir deyi?le tam istihdam? sürdürecek olan geli?me düzeyinin gerektirdi?i mal ve hizmet ithalat?n?, kendi mal ve hizmet ihracat?ndan kazand??? dövizle yapabilmesi durumudur. Ancak baz? ko?ullarda ithalat gereksinmesi ihracat geliriyle kar??lanamaz. Bu durumda aç???n ortaya ç?kt??? dönemde k?sa vadeli sermaye hareketleriyle (d?? kredi) ve/veya döviz rezervlerinin kullan?lmas?yla döviz dengesi sa?lan?r.
Daha sonraki dönemler için ise, döviz kurunu de?i?tirerek (devalüasyon) ya da do?rudan ithal k?s?tlamalar?na gidilerek ithalat azalt?l?r ve ihracat?n sa?lad??? döviz kazançlar?na e?itlenerek döviz dengesi sa?lan?r.
Bu mekanizman?n geli?mekte olan ülkelerde sürekli olarak kurulmas? güçtür. Bu ülkelerde döviz aç??? yap?sal ve kronik bir nitelik kazanm??t?r. Bu nedenle k?sa vadede ticari borçlanma ve rezerv kullan?m?, uzun vadede de parasal önlemlerle sürekli bir döviz dengesi sa?lanamaz.
?thalat?n k?s?lmas? ise, kalk?nma h?z?n?n dü?ürülmesi, hatta baz? durumlarda yurt içi üretim kapasitesinin ithal mal? girdilere ba?l? olan k?sm?n?n kullan?lamamas? gibi istenmeyecek baz? sonuçlar do?urabilir. Bu durumda, k?sa vadeli borçlanmalar?n yan? s?ra, uzun vadeli d?? borçlanmaya da ba?vurularak döviz aç??? kapanacak ve döviz dengesi sa?lanacakt?r. Bu nedenle, özellikle geli?mekte olan ülkelerde, döviz dengesi, ihracat gelirlerinin yan? s?ra, d?? kredi kullan?m?n? da kapsayacak ?ekilde dü?ünülmektedir.
Döviz Rezervleri
Bir ülkede merkez bankas? ve bankalar sisteminde birikmi? olan döviz mevcuduna döviz rezervi ad? verilir.
