Temel Analiz
Temel Analiz « Genel
?irketlerin bilançolar?n? inceleyerek yap?lan analizdir. ?irketin mevcut durumu ve sektördeki gücü hakk?nda bilgi verir. Yeni yat?r?mc?lar bu i?i profesyonel olarak yapmad?klar? sürece yukar?da bahsi geçen konularda bilgiyi toplay?p analiz yapmalar? çok zaman alaca??ndan pek etkin olmayabilir. Dolay?s?yla, yeni yat?r?mc?lara en önemli tavsiyemiz, yukar?daki kavramlara a?ina olmalar? ve profesyonel dan??manlara ba?vurmalar?. Böylece yeni yat?r?mc?lar en iyi ?ekilde yönlendirilmi? olurlar.
Bilanço nedir?
Bir ?irketin tüm aktiflerini, borçlar?n? ve özsermayesini gösteren mali tablodur. Tek bir andaki pozisyonu gösterir. Dolay?s?yla ?irketin foto?raf?n? çeken bir niteli?i vard?r. Dönemler itibariyle ?irketin bilançosunda kar??la?t?rma yap?l?r. ??leyi?te genellikle 3 ayl?k bilançolar esas al?n?r. ?irketin bilanço duyurular? da üçer ayl?k dönemler halinde yap?l?r.
Bilançonun alt kalemleri
Bilançonun iki ana bölümü vard?r: Aktifler ve Pasifler. Alt kalemler ise oldukça fazlad?r. Biz genel tabloyu vermekle yetinelim.
A. Dönen Varl?klar: ?irketin en likit aktiflerini gösterir. Yani nakit, nakit benzeri araçlar, alacaklar ve stoklar.
B. Duran Varl?klar: ?irketin likit olmayan aktiflerini gösterir, yani uzun vadeli alacaklar, i?tirakler ve maddi duran varl?klar.
C. K?sa Vadeli Borçlar: Bir y?ldan az süreye yay?lm?? borçlard?r.
D. Uzun Vadeli Borçlar: Bir y?ldan uzun zamana yay?lm?? borçlard?r.
E. Özsermaye: Bu kalem alt?nda ?irketin sermayesi, yedekleri, yeniden de?erleme art?? fonu ve net kar gösterilir.
En çok kullan?lan bilanço rasyolar?
Bu tablolardan ortaya ç?kan rasyolar yat?r?m kararlar?n?z için çok önemli bir yol göstericidir. Rasyolar? inceleyerek ?irketler hakk?nda sa?l?kl? bilgi edinebilirsiniz. Bu incelemelerde size ?irketin durumu ve gelece?i hakk?nda önemli ipuçlar? verecek belli ba?l? rasyolar ?öyle s?ralanabilir:
Cari Oran
Dönen varl?klar?n k?sa vadeli borçlara oran?d?r. ?irketin k?sa süreli borçlar?n? ödeyebilme gücünü ve net i?letme sermayesinin yeterli olup olmad???n? gösterir.Yüksek de?erler firman?n likiditesinin iyi oldu?unu gösterir.
Net Kar De?i?imi
?irketin bütün faaliyetlerinden elde etti?i dönemsel kar?n geçen y?l?n ayn? dönemine göre ne kadar artt???n? gösterir. Kar art??? firman?n verimli çal???p çal??mad???n?n en somut belirtisidir.
Net Kar Büyümesi
?irketin verimli çal???p çal??mad???n?n göstergesidir. Enflasyon oran?n?n üzerinde ç?kmas? beklenir.
Alacak Devir H?z?
?irketin sat??lardan do?an alacaklar?n? tahsil etti?i h?z? gösterir. ?irket sat??lar?n? ne kadar h?zl? nakde çevirebiliyorsa o kadar iyidir.
Stok Devir H?z?
?irketin üretip stokta tuttu?u mallar? ne h?zla satt???n? gösterir. Bu oran ne kadar h?zl?ysa o kadar iyidir.
Borç Devir H?z?
Üretim için sat?n al?nan ara mallar için ödenen borcun ne kadar çabuk geri ödendi?ini gösterir; bu oran ne kadar yava? ise ?irket için o kadar iyidir.
Borç / Özsermaye Oran?
?irketin, i?letme sermayesi ve yat?r?mlar?n?n finansman ihtiyac?n? d?? kaynaklardan m? (borç) yoksa iç kaynaklardan m? (özsermaye) kar??lad???n? gösterir. Ülkemizde d?? kaynak finansman?n?n genelde içsel kaynaklardan daha yüksek maliyetli oldu?u dü?ünülürse bu oran?n dü?ük olmas? tercih edilir. Ayr?ca, sadece finansal borç kalemlerine bak?larak yorumlanabilir veya net borç rakamlara göre de bak?labilir. Net borç ise finansal borçlardan haz?r de?erler ve menkul de?erler cüzdan? dü?üldükten sonra bulunur.
Toplam Borç/Toplam Kaynak
?irketin borçlar?n?n aktif borçlar? içerisindeki pay?n? verir. Bu oran aktiflerin % kaç?n?n borçlarla finanse edildi?ini gösterir. %50'nin alt?ndaki oranlar tercih edilir.
Özvarl?k Karl?l???
Dönem kar?n?n özsermaye içerisindeki oran?n? verir. %30'un üzerindeki oranlar tercih edilir.
Özsermaye Büyümesi
?irket özsermayesinin bir önceki y?l?n ayn? dönemine göre hangi oranda büyüdü?ünü gösterir. Orandaki art?? ?irket ortaklar?na dü?en kar pay?n?n artt???n? gösterir.
Kar Marjlar?
Brüt, faaliyet, ve net kar rakamlar?na bak?l?r. Ne kadar yüksekse o kadar iyidir. Ayr?ca, nakit ç?k?? gerektirmeyen kalemlere faaliyet kar? ilave ederek Vergi, Finansman gideri, Amortisman öncesi Kar (VFAÖK) marj?na da bakarak gerçekte ?irket operasyonlar?ndan ne kadar kar elde edildi?ini gösterir.
Brüt Kar Marj?
Brüt sat?? kar?n?n net sat??lar içindeki oran?n? verir. Brüt sat?? kar?, ?irketin faaliyet giderleri ile di?er giderlerini kar??lamal? ayr?ca yeterli bir kar b?rakmal?d?r.
Net Kar Marj?
?irketin net kar?n?n net sat??? içindeki pay?n? belirtir. Bu oran?n yüksek olmas? ?irketin verimli oldu?unu gösterir. %20'nin üzerindeki oranlar tercih edilir.
Piyasa De?eri / Defter De?eri
Piyasa de?erinin defter de?erine göre kaç kat oldu?unu gösterir. Dü?ük ç?kmas? tercih edilir.
Fiyat / Kazanç Oran?
Bilançolar? de?erlendirirken kullan?lan oldukça popüler bir rasyodur. Bir hissenin kazanc?n?n kaç kat?na sat?ld???n? gösterir. Bir ba?ka deyi?le bir hisse senedinin dönem sonu kapan?? fiyat?n?n hisse ba??na dü?en kazanc?na oran?d?r. Hisse ba??na kazanç rakam? ise ?irketin dönem net kar?n?n dönem sonu hisse say?s?na bölünmesi ile bulunur.
F/K oran?n?n izlenmesi ilgili hisse senedinin pahal? ya da ucuz oldu?u konusunda fikir verir. Oran?n dü?ük ç?kmas? tercih edilen bir durumdur. ?MKB'deki senetlerin F/K oranlar? dünya borsalar?n?n oranlar?n?n alt?ndad?r.
Aktif ve Özsermaye Verimlili?i
Ortalama aktiflerin ve ortalama özsermayenin net kara bölünmesiyle bulunur. ?irket aktiflerini ve özsermayesini kullanarak ne kadar kar etti?ini gösterir. Bu rakam ne kadar yüksekse ?irket için o kadar iyidir.
Rasyolar?n Genel De?erlendirmesi
Bu rasyolar incelenirken yatay ve dikey analiz uygulamak ?irketlerin çe?itli dönemler itibariyle nas?l bir performans gösterdi?ini ortaya koydu?u gibi gelecekteki performans? hakk?nda da önemli ipuçlar? verir. Yatay ve dikey analiz, dönemler itibariyle ?irketin bilanço ve gelir tablosu kalemlerinin nas?l bir de?i?im gösterdi?inin ve ayn? dönem içinde her bir kalemin bilanço veya gelir tablosu içindeki pay?n?n incelenmesini ifade eder. Bu paylar da dönemler aras? kar??la?t?r?labilir.
