Karl Marx
Karl Marx « Ekonomistler
Marx??n çocuklu?u ve gençli?i Napolyon sonras? Avrupa?dan Frans?z Devrimi?nin tüm izlerini silmeye u?ra?an reaksiyoner Kutsal ?ttifak döneminde geçti. Ayn? dönemde Almanya?da Fransa?daki Temmuz devriminin yeni bir ivme kazand?rd??? liberal bir hareket vard?. Bu hareketin önderli?ini Ludwig Börne ve Heinrich Heine gibi ?airler üstlenmi?ti. 1830?lar?n sonuna do?ru bu hareket, Genç Hegel?cilerin ortaya ç?kmas?yla daha da radikalle?ti.
Marx, Berlin Üniversitesi?nde hukuk ve felsefe e?itimi görürken bu grupla ili?kiye geçti. Onlar aras?nda en genç üye olmas?na kar??n k?sa zamanda ?yeni bir Hegel? olarak görülmeye ba?lad?. Hegel felsefesinin diyalektik metodunu kullanmas?na ra?men, Hegel?in tutucu ö?retisini tamamen tersine çevirdi. Bu yöneli?, daha 1841?deki doktora tezinde bile görülür.
Marx??n bu radikal demokrasi yönelimi, onun Frans?z, ?ngiliz ve ABD devrimlerini incelemesine neden oldu. Biraz da daha o zamandan bir komünist olan Engels?in etkisiyle komünist oldu.
O döneme kadar komünist ve sosyalist dü?ünce, sistemin tutarl? bir ele?tirisini yapm?? ve bunun üstüne rasyonel bir alternatif sunabilmi? de?ildi. Sosyalist dü?üncede bir yandan ütopyalar, bir yandan ücret art??lar?n? ve daha iyi ya?am ?artlar?n? hedefleyen reformcu, sendikalist görü? egemendi. Marx o zamana kadar ba?ar?lamam?? bir çabaya giri?ti. Hegel?in yapt???n?, onun dü?üncelerini, metodunu tepetaklak ederek ya da ?ayaklar? üstüne oturtarak? yeniden yapt?: Aristo?dan bu yana tüm toplumsal bilginin ele?tirel bir sentezi.
Tarihsel ve ça?da? olaylar? rastlant?sall?ktan kurtaran ve zorunlu bilimsel kurallar?n i?leyi?i ile aç?klayan ?tarihsel materyalist? yöntemini geli?tirdi. Buna dayanarak mevcut sistemin bütün bir ele?tirisini yapt?. Buradan kalkarak, gelecek toplumun genel ilkelerini öne sürdü. Bu toplumun ?imdiki toplumdan zorunlu olarak do?mas?na neden olaca??n? öne sürdü?ü güçlerin i?leyi?ini aç?klad?.
Birçoklar?n?n sand??? gibi sosyalizmi, kaç?n?lmaz olarak kendili?inden gerçekle?ecek bir kehanet gibi görmedi. Ona göre sistemin kurallar? bir noktadan sonra toplumsal geli?meye set çekmeye ba?lam??t?r. Geli?menin do?urdu?u sosyal güçler (i?çi s?n?f?) dü?man? olan eski rejimin güçleri ile mücadele edecektir. Geli?me süreci, i?çi s?n?f?n?n güçlenmesini sa?lamaktad?r. E?er bu s?n?f kazan?rsa, sosyalizm ile toplumsal geli?menin h?z? artacakt?r; bu ba?lamda Marx, ?ya sosyalizm, ya barbarl?k? demi?tir.
Marx, bu zor teorik çabas?nda Hegel felsefesi yan?nda, Frans?z ütopik-sosyalist dü?üncesi ve ?ngiliz ekonomi-politi?inden yararlanm??t?r. Bu teorik çal??mas?nda en büyük sorunu, paras?zl?k ve oldukça vaktini alan politik çal??malar?yd?. Marx, 1. Enternasyonal?in kurulup geli?mesinde en önemli rolü oynam?? ki?iydi. Sürekli her ülkeden birçok i?çi ve ayd?nla görü?üyor, ak?l veriyor, çe?itli dernek, sendika ve partilerin çal??malar?n? yönlendiriyordu. Düzenli bir gelirinin olmamas? d???nda gazetelere muhabirlik gibi i?lere vakit harcamas? gerekiyordu.
Politik aktiviteleri, ad?n?n dünya çap?nda tan?nmas?n? sa?lam??t?. Birçok hükümet, ?k?z?l doktor? diye adland?rd?klar? Marx?tan korkuyor ve Marx bu yüzden, bir ülkeden di?erine sürekli dola?mak zorunda kal?yordu. Bütün bu engellere ra?men 30 ya??na gelmeden kendi dü?ünce sisteminin ana hatlar?n? aç?klayan belli ba?l? eserlerini yazm??t?: Kutsal Aile (1845), Alman ?deolojisi (Engels?le beraber) (1845-46), Felsefenin Sefaleti (1847), Komünist Manifesto (1848).
Bunlara ilk kez 1932?de yay?nlanan bitmemi? eseri "Ekonomi ve Felsefe El Yazmalar?" (1844) eklenmelidir. Kutsal Aile, Genç Hegel?cili?in bir ele?tirisidir. Felsefenin Sefaleti ise Proudhon?un Hegel yorumunun ele?tirisidir. Komünist Manifesto, Uluslararas? Emekçiler Birli?i?nin (1. Enternasyonal?in) ideolojisi ve program? niteli?indeydi.
1859?de ?Ekonomi Politi?in Ele?tirisine Katk?? y? yazd?. Burada klasik okulu ele?tirel bir gözle irdeledi. Bu eser, onun ekonomi politik alan?ndaki çal??mas?n?n ilk önemli ürünüdür.1845?te Feurbach Üzerine Tezler adl? eserinde, felsefenin görevinin dünyay? salt aç?klamak de?il, ayn? zamanda de?i?tirmek oldu?unu savundu.
Özgürlük zorunlulu?u bilmekten ibaretti. Ama insan?n bu bilgisi artt?kça, zaman içinde zorunlulu?un s?n?rlar?n? geli?tirip nesnel gerçekli?i de?i?tirebilirdi ve de?i?tirmeliydi. Dünyan?n nas?l i?ledi?ini bilirsek onu de?i?tirebilmemiz de mümkündü.
1850?lerden sonra bir dizi somut politikaya yönelik eserler verdi. Fransa?da S?n?f Mücadeleleri (1850), Louis Bonaparte??n 18. Brumaire (1852), 18. yüzy?l?n Gizli Diplomatik Tarihi (1856), Bayvogt (1866), 1. Enternasyonal?e Hitap (1864), Fransa?da ?ç Sava? (1871), Gotha Program?'n?n Ele?tirisi (1875).
Tüm bu eserlerinde ortak iki nokta, çarp?c? bir üslup ve tarihsel materyalist yöntemin kullan?l???yd?. Bu yöntem, o zamana dek yap?ld??? gibi toplumsal ya da do?al olaylar? do?aüstü güçlere ya da metafizik nitelikli varsay?mlara gerek duymadan aç?klayabiliyordu.
1857-1858 aras? en ünlü eseri Kapital?in tasla?? niteli?indeki ?Grandrisse ...?i yazd?. 1959?da yine bir deneme niteli?inde Ekonomi Politi?in Ele?tirisine Katk??y? yazd?ktan sonra 1861-1863 aras? Art?k De?er Teorileri?ni yazd?. 1867?den 1879?a kadar Kapital?in üç cildini tamamlad?. Sa?l???n?n yorucu çal??malardan bozulmu? olmas? nedeniyle eserini tamamlayamad?.
