Adam Smith
Adam Smith « Ekonomistler
?skoçyal? ekonomist ve filozof olan Adam Smith (1723-1790), Glasgow ve Oxford Üniversitelerinde ö?renim görmü? ve daha sonra Glasgow Üniversitesi?nde ahlak felsefesi profesörü olmu?tur. Çok geni? sahaya yay?lan çe?itli yaz?lar? vard?r. Ekonomi, bunlar aras?nda en önemlisidir.
Ekonomi örgütü hakk?ndaki görü?lerini etkileyen, do?al hukuka ili?kin inanc?d?r. Do?al olaylarda bir düzen mevcuttur; bunu gözlem ve ahlâk hissi ile tespit etmek mümkündür. Sosyal örgüt ve pozitif hukuk, bu düzene kar?? ç?kaca??na, ona uymal?d?r.
Smith?in 1776 y?l?nda yay?nlad??? "Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations" adl? kitab?, üretim ve gelir da??l?m? teorisini içermekte ve bu prensiplerin ?????nda geçmi?i de?erlendirmektedir. Politika uygulamalar?na da yer verdi?i bu kitapta üzerinde önemle durdu?u konu ekonomik büyümedir.
Büyümenin itici gücünü, i?bölümü olu?turmaktad?r. ??bölümü, üretim art???na, teknik ilerlemeye ve sermaye birikimine yol açmaktad?r. ??bölümü, mübadele gerektirmekte ve piyasan?n büyüklü?ü taraf?ndan s?n?rlanmaktad?r. Her insan ba?kalar?n?n elindeki mallar? arzu etti?i, ç?karlar?na göre hareket etti?i için mübadele meydana gelmektedir. Büyümeyi sa?layan di?er bir unsur sermaye birikimidir. Büyümenin ba?ar?l? olmas? için toplumsal, kurumsal ve hukuksal çerçevenin do?ru yap?da olmas? gerekmektedir.
Smith?e göre do?al hürriyet sisteminde her insan kendi ç?karlar?n? izlerken, istemeden toplumun ç?kar?n? da sa?lamaktad?r. Asl?nda Smith, tam rekabet sistemine güvenmekte ve bu sistemin, kaynaklar?n optimum da??l?m?na yol açaca??na inanmaktad?r. Laissez-faire sistemini savunmas?na ra?men, devlet müdahalesinin gere?ine de yer vermekte, yeni kurulan sanayilerin gümrük tarifesiyle himayesine ve devletin üç ana fonksiyonu olan emniyet, adalet ve altyap? yat?r?mlar?na a??rl?k vermektedir.
Büyümenin d???nda Smith, mikroekonomik sorunlar üzerinde de durmu?tur. Ona göne fiyatlar? tayin eden üretim maliyetidir. Rant, fiyat? tayin etmemekte, rant fiyat taraf?ndan tayin edilmektedir.
Smith, ücretleri aç?klamak için çe?itli teoriler öne sürmü?tür. Ücretlerin asgari geçim düzeyinde olu?mas? bunlardan biridir. Smith?e göre kâr, zamanla rekabet ve kârl? i?ler bulma güçlü?ü sonucunda dü?ecektir.
Merkantilist ve fizyokrat dü?ünce sistemlerine kar?? ç?kan ve d?? ticareti savunan Smith?in en önemli teorik katk?s?, tam rekabet alt?nda kaynaklar?n optimal etkin da??l?m? hakk?nda ilk analizi geli?tirmi? olmas?d?r. Smith?den önce ekonomik tart??malar vard?, Smith?den sonra ise insanlar ekonomiyi tart??maya ba?lad?.
