New Deal (Yeni Görü?)
New Deal (Yeni Görü?) « Dünya Ekonomisi
Büyük Bunal?m ad? verilen ve 1929 y?l?ndan itibaren bütün dünyay? etkisi alt?na alan ekonomik krizin sürdü?ü 1932 y?l?nda, ABD'de yap?lan ba?kanl?k seçimini F. D. Roosevelt kazand?. Cumhuriyetçi Parti'nin ba?kan? Hoover'den görevi devralan yeni ba?kan Roosevelt'in ABD ekonomisini bunal?mdan ç?karmak için uygulamaya koydu?u ekonomik, sosyal ve siyasal nitelikli önlem lerin tümüne "New Deal" (Yeni Görü?) ad? verilmekte
dir.
Ba?kan Roosevelt ülkesini içinde bulundu?u ekonomik krizden ç?karmak için, liberal kapitalizm yerine, müdaheleci, düzenleyici ve yol gösterici bir ulusal iktisat politikas? olu?turmaya çal??t?. Tar?msal ürünlerin fiyatlar?n?n h?zla dü?mesi, çiftçilerin banka borçlar?n? ödeyemez hale gelmesi, küçük bankalar?n büyük ço?unlu?unu iflâsa sür.klemi?tiü Sanayi kesiminde piyasadaki durgunluk nedeniyle stoklar artm?? ve üretim h?zla azalm??t?.
1929 y?l?nda ülkedeki i?sizlerin say?s? 4,6 milyon iken 1933'de 13 milyona ula?m??t?. Bu ekonomik ve sosyal bunal?m? kontrol alt?na almak için Ba?kan Roosevelt, Amerikan iktisat tarihinde önemli yeri olan devletözel sektör ili?kilerinde yeni bir dönemin ba?lamas?na yol açan 13 önemli yasay? yürürlü?e koydu. 1933 ortalar?nda birbiri ard? s?ra ç?kar?lan düzenleme yasalar?yla ekonomiye yeniden i?lerlik kazand?rma dönemi ba?lad?.
Bu yasalar aras?nda ABD'nin planlama deneyinde önemli yeri olan TVA'n?n (Tennesse Valley Authority) kurulu? yasas? da vard?. Bankac?l?k sistemini düzenleyen yeni yasa, bankalar?n borsalardaki spekülasyonlar? besleyecek krediler vermelerini engelleyecek ve tasarruf sahiplerinin haklar?n? koruyacak yönde önlemler getirmi?ti. Devlet "Yeniden ?n?aa Finansman Kurumu" arac?l???yla bankalara ve sanayi kesimine aktard??? fonlarla e?i görülmemi? düzeyde piyasaya kredi sa?lama yoluna gitti.
New Deal sanayi kesiminde üretim, piyasa ve i?çi-i?veren ili?kileri konular?nda önemli yenilikler içeren önlemler getirmi?ti. Sanayide durgunlu?u gidermek için a??r? üretimin engellenmesi, ücretlerin art?r?lmas?, i? saatlerinin k?s?lmas? ve fiyatlar?n yükselmesi öngörülmü?tü. Özellikle yükselen ücretlerin toplam talebi canland?raca??, dolay?s?yla sat??lar? art?raca?? ve birikmi? stoklar?n erimesine yol açaca?? hesaplanm??t?. Özel kesime yönelik destekleyici ve özendirici önlemlerin yan?nda kamu yat?r?mlar? ve hizmetleri için önemli fonlar ayr?ld?.
Bu alandaki çal??malar? düzenlemekle görevlendirilen PWA (Public Works Administration) 1935-1942 y?llar? aras?nda toplanan 13,2 milyar dolarl?k kayna?? kullanarak yeni i? alanlar?n?n aç?lmas?na katk?da bulunduü PWA arac?l???yla, an?lan dönem içinde 122 bin konut, 664 bin mil yeni yol, 77 bin yeni köprü ve 285 yeni havaalan? yap?m? tamamland?.
Ç?kar?lan "Tar?msal Uyum Yasas?" tar?m kesiminde üretimin ve fiyat?n belirlenmesinde devlete geni? yetkiler verirken, üreticilerin sat?n alma gücünün bunal?m öncesindeki düzeye yükseltilmesi öngörülmü?tü. Ba?kan Roosevelt ormanla?t?rma, su bask?nlar?n?n önlenmesi ve topra??n korunmas? gibi projeleri yürürlü?e koyarak, 300 bin ki?inin i?e al?nmas?n? sa?lad?.
1935-1942 aras?nda Kuzey Dakota'dan Teksas'a uzanan 200 milyonluk bir a?aç ku?a?? meydana getirildi. Ba?kan F. D. Roosevelt'in uygulad??? "New Deal" politikas? ABD'de oldu?u kadar Bat? Avrupa ülkelerinde de yeni dü?ünce ve politikalar?n ortaya ç?kmas?na neden oldu.
Roosevelt yönetimi toplumdaki çe?itli ç?kar gruplar?n?n varl???n? kabul eden ve bu gruplar?n isteklerini uzla?t?ran bir çözüm getirdi. Büyük i? çevrelerine kar?? çe?itli devlet kontrolleri uygulan?rken, kar?? bir güç olarak i?çi kurulu?lar?n?n örgütlenmesi ve güçlendirilmesi sa?land?. Ayr?ca sanayi kesimi ile ç?karlar? çeli?en tar?m kesiminin yeni bir güç olarak ortaya ç?kmas?na destek verildi. Fakat yönetimin tüketicileri kar?? bir güç olarak örgütleme çal??malar? yeterince ba?ar?l? olmad?.
K?saca denebilir ki, Ba?kan Roosevelt'in "New Deal" dönemi ekonomik ve sosyal yönden çöken liberal kapitalizmi, yeniden i?ler hale getirmek için ekonominin i?leyi?ine devletin en geni? ve sistematik ?ekilde müdahale etti?i dönemdir.
