Döviz « Kavramlar
Yabanc? paralara döviz denilir. Döviz, "efektif" ya da "kaydi" olabilir. Banknot ve metal sikkeler efektiftir. Çek, poliçe, emre yaz?l? senet, havale ve kredi kartlar? kaydi ödeme araçlar?d?r. Transferlerin büyük k?sm? kaydi para ile gerçekle?tirilir.
Günümüzde, efektifin uluslararas? ödemelerde pay? küçük bir orand?r. Döviz al?m sat?mlar?, kambiyo i?lemleridir. Kambiyo i?lemleri, vadeli ve vadesiz olarak ikiye ayr?l?r. Vadesiz i?lemlerde, al?m sat?m yap?lan yerin o andaki pe?in kuru uygulan?r. Al?c?n?n talebini belirlemesiyle sat?? akdi ve fiyat? kesinle?ir. Ancak, kambiyo operatörleri aras?ndaki i?lemlerde, sat?lan döviz, iki i? gününün geçmesiyle fiilen al?c? emrine girer. Vadeli i?lemlerde ise, fiyat? sat?? an?nda kesinle?mi? olan döviz, ileride günü gelince al?c? hesab?na geçirilir.
Döviz Dengesi
Bir ülkenin uluslararas? ekonomik ili?kilerinde kazand??? dövizlerle harcad??? dövizlerin denk olmas?d?r. Kural olarak döviz dengesi, ülkenin hedef ald??? ya da daha genel bir deyi?le tam istihdam? sürdürecek olan geli?me düzeyinin gerektirdi?i mal ve hizmet ithalat?n?, kendi mal ve hizmet ihracat?ndan kazand??? dövizle yapabilmesi durumudur. Ancak baz? ko?ullarda ithalat gereksinmesi ihracat geliriyle kar??lanamaz. Bu durumda aç???n ortaya ç?kt??? dönemde k?sa vadeli sermaye hareketleriyle (d?? kredi) ve/veya döviz rezervlerinin kullan?lmas?yla döviz dengesi sa?lan?r.
Daha sonraki dönemler için ise, döviz kurunu de?i?tirerek (devalüasyon) ya da do?rudan ithal k?s?tlamalar?na gidilerek ithalat azalt?l?r ve ihracat?n sa?lad??? döviz kazançlar?na e?itlenerek döviz dengesi sa?lan?r.
Bu mekanizman?n geli?mekte olan ülkelerde sürekli olarak kurulmas? güçtür. Bu ülkelerde döviz aç??? yap?sal ve kronik bir nitelik kazanm??t?r. Bu nedenle k?sa vadede ticari borçlanma ve rezerv kullan?m?, uzun vadede de parasal önlemlerle sürekli bir döviz dengesi sa?lanamaz.
?thalat?n k?s?lmas? ise, kalk?nma h?z?n?n dü?ürülmesi, hatta baz? durumlarda yurt içi üretim kapasitesinin ithal mal? girdilere ba?l? olan k?sm?n?n kullan?lamamas? gibi istenmeyecek baz? sonuçlar do?urabilir. Bu durumda, k?sa vadeli borçlanmalar?n yan? s?ra, uzun vadeli d?? borçlanmaya da ba?vurularak döviz aç??? kapanacak ve döviz dengesi sa?lanacakt?r. Bu nedenle, özellikle geli?mekte olan ülkelerde, döviz dengesi, ihracat gelirlerinin yan? s?ra, d?? kredi kullan?m?n? da kapsayacak ?ekilde dü?ünülmektedir.
Döviz Rezervleri
Bir ülkede merkez bankas? ve bankalar sisteminde birikmi? olan döviz mevcuduna döviz rezervi ad? verilir.
Bilanço « Kavramlar
Bir i?letmenin belli bir tarihteki finansal durumunu, yani sahip oldu?u varl?klar?, borçlar?n? ve özvarl???n? gösteren bir tablodur. Bilanço, temel muhasebe e?itli?ine (varl?klar = borçlar + özkaynaklar) dayan?r.
Bilançonun varl?klar taraf?na "aktif", borçlar ve özvarl?k taraf?na "pasif" ad? da verilir. Bilanço kalemleri çe?itli biçimlerde gruplanabilir. En yayg?n kullan?lan gruplamalardan birine göre gerek varl?klar, gerek borçlar likidite derecelerine (nakte dönü?me çabukluklar?na) göre s?ralan?r. Yakla??k bir y?l içerisinde nakte dönü?mesi beklenen varl?klara cari varl?klar ya da döner varl?klar denir. Kasa, alacak hesaplar?, stoklar cari varl?k örnekleridir.
Nakte dönü?mesi daha uzun süren alacak varl?klar ise sabit varl?klar ya da duran varl?klar olarak s?n?flan?r. Arsa, binalar, makine ve teçhizat, "duran varl?k" örnekleridir. Borçlar da, bilançoda k?sa vadeli (yakla??k bir y?l içerisinde ödenecek olan) ve uzun vadeli (daha uzun bir sürede ödenecek olan) borçlar olarak s?n?flan?r.
??letmenin sahip oldu?u varl?klarla borçlar? aras?ndaki farka e?it olan kaynak, i?letme sahiplerinin i?letmenin varl?klar? üzerindeki hakk?n? temsil eder. Özkaynak, i?letme sahiplerinin i?letmeye para ve/veya mal olarak koydu?u sermayeden ve da??t?lmam?? kârlardan olu?ur.
Da??t?lmam?? kârlar, genellikle, kâr da??t?m?nda kullan?labilme ve di?er belli amaçlara tahsis edilmi? olma durumunu aç?kça belirtmek üzere, kanuni, fevkalade, özel, genel ihtiyatlar gibi gruplara ayr?larak rapor edilir. Da??t?lmam?? kârlar terimi bazen de yaln?zca kâr da??t?m?nda serbestçe kullan?labilecek k?s?m için kullan?lmaktad?r.
Hukuki kurallara (özellikle vergi kanunlar?na) uygun olarak haz?rlanan bilançoya "mali bilanço" , muhasebe ilkeleri temel al?narak i?letmenin özelliklerine ve i?letme yönetiminin amaçlar?na uygun olarak haz?rlanan bilançoya da) "ticari bilanço" denir.
Belli durumlarda finansal tablolar?n (bilanço ve gelir tablosu) haz?rlanmas?n? düzenleyen hukuki kurallarla muhasebe ilkeleri aras?nda uyu?mazl?k olabilir. Bilançoda yer alan varl?klar?n, ço?u zaman piyasa de?erlerini yans?tmad???na dikkat edilmelidir. Baz? istisnalar? olmakla birlikte, muhasebe ilkelerine göre varl?klar, bilançoda tarihi de?eriyle, yani elde edildiklerinde i?letme taraf?ndan katlan?lm?? olan maliyetleriyle rapor edilir.
Ekonomi Kavram? « Kavramlar
Eski Yunan'da ekonomi sözcü?ünün kelime anlam?, bir evin mal varl???n? yönetme sanat?yd?. O dönemde ilgi veya etki alan? bir evden ibaret olan ekonomi, bugün bütün dünyay? ilgilendirmekte ve etkisi alt?na almaktad?r.
Ekonomi, s?n?rl? kaynaklar?n nas?l kullan?laca??n? inceleyen sosyal bilim dal?d?r. Tarih boyu ekonomi birçok farkl? ?ekilde tan?mlanm??t?r. Bu tan?m?n da zaman içinde anlam?n? ve önemini yitirece?i bir gerçektir, bunun sebebi bireylerin ihtiyaçlar?, üretim biçimleri ve mallar?, dolay?s?yla ya?am biçimleri de?i?mekte ve geli?mekte, bu de?i?me ve geli?me de ekonominin anlam?n? ve i?levini insanl???n geli?mesine paralel olarak de?i?tirmektedir.
Kendisinden önce ekonomi hakk?nda birçok görü? belirtilse de, klasik ekonomi gelene?inin 1776'da Adam Smith'le ba?lad??? kabul edilir. Onu bu kadar önemli yapan, ekonominin literatür analizinden ve ahlaki ara?t?rmas?ndan çok, i?leyi?iyle ilgilenmesiydi. A.Smith, 1776'da Uluslar?n Zenginli?i adl? 5 ciltlik bir eser yay?nlam??, burada kendinden önce yap?lamayan, kapsaml? ve tutarl? bir iktisadi düzen modeli ortaya koymu?tur.
Tarihsel dönemlere bak?ld???nda, çe?itli ekonomik düzenler görülmektedir. Bu düzenler, üretim kayna??, miktar?, yöntemi gibi konularda birbirinden çok farkl? özellikler göstermektedir. Tarihte ekonomik düzenlerde üretim kaynaklar? ?unlar olmu?tur: Toprak, emek, sermaye ve bilgi. Topra??n üretim arac? oldu?u Sanayi Devrimi öncesi dönem, insanlar?n sadece topra?? i?leyerek ya?ad??? ve üretimlerinin yegane tar?msal ürünler oldu?u dönemdir, bu yüzden toprak kutsal say?lm?? ve sava?lar?n ba?l?ca nedeni olmu?tur.
Sanayi Devrimi'yle sanayile?en, makinele?en ve seri üretime geçen insano?lu, tar?msal üretim tekelini k?rd?. Bu dönemde ekonomik aktörler; insan?n kol gücünü örnek alan makinalar?n bulundu?u fabrikalar, buralarda çal??an i?çiler ve onlar? yöneten sermaye sahibi kapitalistlerdi. 20. yüzy?l?n ikinci yar?s?nda, teknoloji alan?nda, özellikle bilgisayar, ya?anan geli?meler de günümüzde ekonomik arac?n bilgi olmas?n? sa?lam??t?r. Bu amaçla ve insan beynini örnek alarak üretilen bilgisayarlar, bu yeni devrin sembolleri haline gelmi?tir.
Bilgi Ça??'n? ba?latan bu geli?meler tüm insanl??? oldu?u gibi ekonominin tan?m?n? da de?i?ime zorlamaktad?r. Sermaye, emek, hammadde gibi s?n?rl? kaynaklar? ve araçlar? olan, Sanayi Dönemi kökenli ekonomiden farkl? olan günümüzün bilgiye, insan beynine dayanan ekonomi sistemi, bilginin ve insan akl?n?n s?n?rs?z olmas?ndan dolay? s?n?rs?z kayna?a ve araca sahiptir. Dolay?s?yla ekonomi de s?n?rs?z kaynaklar?n idaresini inceleyen sosyal bilim olma gerçe?iyle kar?? kar??yad?r.