Avrupa Birli?i Organlar?
Avrupa Birli?i Organlar? « Dünya Ekonomisi
Uluslarüstü bir yap?ya sahip olan Avrupa Birli?i çe?itli organlarla kurucu antla?malardan kaynaklanan yetkilerini ve görevlerini yürütmektedir. Bunlar?, temel organlar ve dan??ma organlar? ?eklinde ikiye ay?rmak mümkündür.
A.Temel Organlar
Avrupa Konseyi
Avrupa Konseyi toplulu?un en üst düzey karar verme organ?d?r. D?? ??leri Bakanlar?ndan olu?makla birlikte ele al?nacak konuya ba?l? olarak ilgili bakanlarla da olu?turulabilmektedir. Konsey, Komisyon taraf?ndan haz?rlanan tasar?lar? tart??makta ve karara ba?lamaktad?r.
Bakanlar Konseyinden farkl? olarak, ayr?ca, y?lda en az iki defa olmak üzere, üye ülke Devlet ve Hükümet Ba?kanlar? ile Komisyon Ba?kan?n? biraraya getiren ve siyasi i?birli?i alan?nda ve politikalarda öncülük yapmak üzere kararlar alan bir Avrupa Konseyi (Zirve) bulunmaktad?r. Konsey Ba?kanl??? üye ülkeler aras?nda alt? ayl?k peryotlarla de?i?ir. Konsey Ba?kanl???; Konseyin toplant?ya ça?r?lmas?, gündemin olu?turulmas?, tüzüklerin yürürlü?e konulmas?, tavsiye ve direktif gibi AB yasal tasarruflar?n?n ilgililerine bildirilmesi ve Konseyin Avrupa Parlamentosunda temsili gibi görevleri yürütmektedir.
Konsey kararlar?n?; basit ço?unluk, nitelikli ço?unluk veya oybirli?iyle almaktad?r. Nitelikli ço?unlu?u gerektiren kararlar için üye ülkelerin oylar?, ekonomik ve politik durumlar? ve nüfuslar?na göre a?a??daki gibi a??rl?kland?r?lm??t?r:
Almanya, Fransa, ?talya ve ?ngiltere 10 oy
?spanya 8 oy
Belçika, Yunanistan, Hollanda ve Protekiz 5 oy
Avusturya ve ?sveç 4 oy
Danimarka, Finlandiya ve ?rlanda 3 oy
Lüksemburg 2 oy
Avrupa Komisyonu
Komisyon, AB'nin Bakanlar Kurulu olarak bilinmektedir. Avrupa Topluluklar? Komisyonu veya Avrupa Komisyonu olarak da adland?r?lmaktad?r. 5 y?ll???na Konseyin önerisi ve Avrupa Parlamentosunun onay?yla seçilen 20 Komisyon(erden) Üyesinden olu?ur. Almanya, Fransa, ?talya, ?spanya ve ?ngiltere'den 2'?er, di?er üyelerden birer Komisyoner bulunmaktad?r. Ancak, Komisyonerler ülkelerinin de?il AB'nin memurudurlar. Komisyon; Kurucu Antla?malar?n koruyucusu olarak görülmektedir. Kurucu antla?malar?n ve organlarca al?nan kararlar?n gerekti?i gibi uygulan?p uygulanmad???n? izlemekle görevlidir.
Bakanlar Konseyine sundu?u tüzük ve direktif önerileriyle AB politikalar?n?n olu?mas?n? sa?lamaktad?r. Konsey taraf?ndan al?nan kararlar?n uygulamas?ndan sorumludurlar. Toplulu?u uluslararas? arenada hukuken temsil eder ve Topluluk fonlar?n?n idaresinde yetkilidir. Komisyonerler politikalarla ilgili sorumluluklar?n? kendilerine ba?l? genel müdürlükler arac?l???yla yürütmektedir. ?dari anlamda Komisyona ba?l? olarak çok say?da genel müdürlük, bir hukuk servisi ve bir istatistik ofisi bulunmaktad?r. Komisyon nitelikli oy çoklu?uyla karar al?r.
Avrupa Parlamentosu
Avrupa Parlamentosu (AP), AB'nin demokratik denetlemeden sorumlu organ?d?r. AB karar alma mekanizmas?nda yer almakla birlikte daha çok dan??ma meclisi gibi çal??maktad?r. AP, do?rudan ve genel oyla 5 y?ll???na seçilen 626 temsilciden meydana gelir. Üye ülkelerin nüfus say?s?na göre kontenjan? olmakla birlikte temsilciler ülkelerini de?il ba?l? olduklar? siyasal e?ilimleri temsil ederler.
Parlamentoda 7 farkl? siyasal e?ilim vard?r. Bunlar; Avrupa Halklar? Partisi ve Avrupa Demokratlar? Grubu (EPP- ED), Avrupa Sosyalistleri Partisi Grubu (PES), Avrupa Liberal, Demokrat ve Reformcu Parti Grubu (ELDR), Ye?iller/Avrupa Özgür ?ttifak? Grubu (Greens/EFA), Avrupa Birle?ik Sol/Kuzey Ye?il Sol Konfederal Grubu (EUL/NGL), Uluslar Avrupas? için Birlik Grubu (UEN) ve Demokrasiler ve Farkl?l?klar Avrupas? Grubu (EDD)'dur. Parlamento, a?ustos ay? hariç ayda bir hafta boyunca toplant? yapmaktad?r.
Bir ba?kan, 14 ba?kan yard?mc?s?, divan, geni?letilmi? divan ve 19 sürekli komisyon arac?l??? ile i?lerini yürütmektedir. AP, i?birli?i ve uzla?ma prosedürleri çerçevesiyle s?n?rl? alanlarda yasama görevlerinde rol almak, bütçeyi onaylamak ve yaz?l? ve sözlü sorular ve genel görü?me talepleri yoluyla Komisyon ve Konseyin faaliyetlerini denetlemekle görevlidir. Yasama a?amas?nda AP'nin yetkilerinin s?n?rl? olmas? AB'nin "demokrasi aç???" olarak adland?r?lmaktad?r.
AP, bütçenin tar?m harcamalar? gibi zorunlu harcamalar kaleminde de?i?iklik önerisi verebilmek gibi s?n?rl? bir yetkiye sahipken, Avrupa Sosyal Fonu, sanayi politikas? gibi konular? kapsayan bütçenin zorunlu olmayan harcamalar k?sm?nda son söz sahibi konumundad?r. AP'nin üçte iki ço?unlukla Komisyonu görevden alma yetkisi vard?r.
AP üyelerinin ülkelere göre da??l?m?
Almanya 99 üye
Fransa, ?ngiltere ve ?talya 87 üye
?spanya 64 üye
Hollanda 31 üye
Belçika, Yunanistan ve Portekiz 25 üye
?sveç 22 üye
Avusturya 21 üye
Danimarka ve Finlandiya 16 üye
?rlanda 15 üye
Lüksemburg 6 üye
Avrupa Topluluklar? Adalet Divan?
AB'nin yarg? organ? olan Adalet Divan? (ATAD); Topluluk hukukunun tek bir ?ekilde yorumlanmas?ndan ve etkin bir ?ekilde uygulanmas?ndan sorumludur. ATAD, antla?malar?, yasa ve kararlar? incelemekte ve AB organlar?n?n üye ülkelerle, üye ülkelerin birbirleriyle ihtilaflar?na veya özel ki?i ve kurulu?larla AB organlar? aras?ndaki ihtilaflara bakmaktad?r. 6 y?ll???na seçilen 16 yarg?ç ve 6 savc?dan olu?an Adalet Divan?n?n kararlar? ba?lay?c? olup temyizi mümkün de?ildir. Davalar?n yo?unlu?u sebebiyle 1989 y?l?ndan itibaren ilk derece mahkemeleri kurulmu?tur.
Avrupa Say??tay?
12 üyeden olu?an Say??tay, AB'nin gelir ve giderlerini incelemek ve bunlara ili?kin raporlar? Komisyona sunmakla görevlidir.
B. Dan??ma Organlar?
Ekonomik ve Sosyal Komite, Bölgeler Komitesi, Avrupa Yat?r?m Bankas?, Avrupa Merkez Bankas? ve Avrupa Ombudsman? AB'nin yard?mc? organlar?d?r.
