Amerikan Ticaret ?lkeleri
Amerikan Ticaret ?lkeleri « Dünya Ekonomisi
Birle?ik Devletler hukukun üstünlü?ü ilkesine ba?l? bir aç?k ticaret sistemine inanmaktad?r. Amerikan ba?kanlar? ?kinci Dünya Sava??'ndan beri dünya ticaretine kat?lman?n Amerikal? üreticilerin büyük yabanc? piyasalara girme ve tüketicilere de seçebilecekleri daha çe?itli ürünler sa?lama f?rsat? yarataca??n? ileri sürdüler. Amerikal? liderler daha yak?n y?llarda yabanc? üreticilerden gelen rekabetin çe?itli mallar?n fiyat?n? da dü?ürece?ini ve enflasyon bask?s?n? önleyece?ini belirttiler.
Amerikal?lar serbest ticaretin di?er ülkelere de yarad???n? iddia etmekte ve ekonomistler de ticaret sayesinde ülkelerin en etkin biçimde sa?lad?klar? mal ve hizmetleri üretmeye yo?unla?t?klar?n? ve böylelikle tüm uluslar toplulu?unun üretkenlik düzeyinin yükseldi?ini uzun süredir ileri sürmektedirler. Amerikal?lar, buna ek olarak, ticaretin her ülkede ekonomik büyümeyi, toplumsal istikrar? ve demokrasiyi te?vik etmesinin yan? s?ra tüm dünyada gönenci, hukukun üstünlü?ünü ve uluslararas? ili?kilerde bar??? geli?tirdi?ine inan?rlar.
Aç?k ticaret sistemi ülkelerin birbirlerinin piyasalar?na adil ko?ullarda ve ay?r?m gözetilmeden eri?ebilmelerini gerektirir. Bu amac?n sa?lanabilmesi için Birle?ik Devletler çok tarafl? ya da iki tarafl? anla?malar uyar?nca ticaret engellerini azaltarak kar??l?kl?l?k gösteren ülkelerin ABD piyasalar?na girebilmelerine izin vermeye haz?r bulunmaktad?r.
Ticaretin liberalle?tirilmesi amac?yla geleneksel olarak ticaretin önünde bulunan gümrük tarifesi engellerinin ve belirli tarife d??? engellerin azalt?lmas?na odaklan?lm??sa da son y?llarda baz? di?er uygulamalar da bunlar aras?na al?nd?. Amerikal?lar sözgelimi her ülkenin ticaret yasalar?n?n ve uygulamalar?n?n ?effaf olmas?, yani herkesin kurallar? bilip e?it ko?ullarda rekabet edebilmesi gerekti?ini iddia etmektedirler. Birle?ik Devletler ve Ekonomik ??birli?i ve Kalk?nma Örgütü (Organization for Economic Cooperation and Develpoment - OECD) üyeleri 1990'larda yabanc? ülke yetkililerinin ticari ç?kar elde etmek amac?yla rü?vet almalar?n?n yasalara ayk?r? oldu?unu kabul ederek ?effafl?k konusunda yeni bir ad?m att?lar.
Birle?ik Devletler ayr?ca yabanc? ülkeleri endüstriyel düzenlemeleri gev?etmeleri, geri kalan düzenlemeleri de ?effaf konuma getirecek önlemleri almalar?, yabanc? ?irketlere kar?? ay?r?mc?l?k yapmamalar? ve uluslararas? uygulamalara uymalar? konusunda s?k s?k zorlamaktad?r. Amerika'n?n bu ilgisi baz? ülkelerin bahis konusu düzenlemeleri ihraç mallar?n?n piyasalar?na giri?ini engelleyecek dolayl? bir araç olarak kullanabilecekleri ku?kusundan kaynaklanmaktad?r.
Ba?kan Bill Clinton (1993-2001) yönetimi ABD ticaret politikas?na bir boyut daha eklemi?tir. Yönetim ülkelerin asgari çal??ma ve çevre standardlar?na uymalar?n? istemektedir. Amerikal?lar ülkedeki göreli olarak daha yüksek çal??ma ve çevre standardlar?n?n ABD kökenli mallar?n maliyetini yükseltebilece?inden ve bu nedenle de yerli endüstrilerine daha gev?ek düzenlemeler uygulayan ülkelerin ?irketleriyle rekabet edemeyeceklerinden korktuklar? için k?smen böyle bir tutum içine girmekte, ayr?ca, yabanc? ülkelerdeki i?verenler uluslararas? piyasalarda daha etkili bir rekabete girebilmek amac?yla i?çilerini istismar eder ya da çevreye zarar verirlerse o ülkelerin serbest ticaretin sa?lad??? ç?karlardan yararland?r?lmayacaklar?n? da söylemektedirler.
Clinton yönetimi söz konusu konular? 1990'lar?n ba?lar?nda dile getirdi ve Amerika'n?n NAFTA'y? onaylamas?na kar??l?k Kanada ve Meksika'n?n çevre sorunlar?na ve çal??ma standardlar?na uyacaklar?n? belirten ek anla?malar yapmalar?nda ?srar etti.
Birle?ik Devletler Ba?kan Clinton yönetimi s?ras?nda Uluslararas? Çal??ma Örgütü ile i?birli?i yap?p geli?mekte olan ülkelerin güvenli i?yerleri kurmalar?na ve temel i?çi haklar?n? güvence almalar?na yard?mc? oldu ve bu konumdaki çok ülkede çocuk i?çili?inin azalt?lmas?na yönelik programlar? finanse etti. Yine de Clinton yönetiminin ticaret anla?malar?n? çevrenin korunmas?na ve çal??ma standardlar?na ba?lama çabalar? di?er ülkelerde ve hatta Birle?ik Devletlerde bile çeli?kili bir konu olarak kalmaktad?r.
Birle?ik Devletler ay?r?mc?l?k yapmama ilkelerine genelde uymakla birlikte belirli tercihli ticaret düzenlemelerine de taraf olmu?tur. Sözgelimi Genelle?tirilmi? ABD Tercihler Sistemi yoksulluk çeken ülkelerin Birle?ik Devletler'e ihraç ettikleri baz? mallardan gümrük vergisi almayarak bu ülkelerin ekonomik kalk?nmalar?n? te?vik etmeyi amaçlamaktad?r; belirli bir mal üreticisinin ABD piyasalar?nda rekabet için yard?ma gereksinimi kalmay?nca söz konusu tercih de ortadan kalkmaktad?r.
Bir ba?ka tercihli ticaret program? olan Antiller Havzas? Giri?imi ekonomik bir çabalama içinde olan ve Birle?ik Devletler için politik aç?dan önem ta??d??? dü?ünülen bölgeye ekonomik destek sa?lamak amac?yla yarat?lm??t?r; program Antillerden Birle?ik Devletler'e dokumalar, belirli deri ürünleri, ?eker ve petrol ürünleri d???nda yap?lacak tüm ihracattan gümrük vergisi al?nmamas?n? öngörmektedir.
Birle?ik Devletler politik amaçlarla serbest ticareti te?vik etmeye yönelik genel politikas?ndan zaman zaman ayr?lmakta ve insan haklar?n? ihlal etti?ine, terörizmi destekledi?ine, uyu?turucu kaçakç?l???na göz yumdu?una ya da uluslararas? bar?? kar??s?nda bir tehdit olu?turdu?una inan?lan ülkelere yap?lan ihracat? s?n?rlamaktad?r.
Sözü edilen ticaret yasaklar? uygulanan ülkeler aras?nda Küba, ?ran, Irak, Libya, Kuzey Kore, Sudan, Suriye ve Birmanya bulunmaktad?r. Ayr?ca Kongre her y?l Çin'le "normal ticari ili?kiler" sürdürülüp sürdürülmeyece?ine karar vermekle yükümlüdür ve bu karar ticaret politikas? kadar en az?ndan Amerikal?lar?n bu ülkenin insan haklar? konusundaki uygulamalar?na nas?l bakt?klar?na da ba?l? olmaktad?r.
Birle?ik Devletler'in politik amaçlarla ticaret yapt?r?mlar? uygulamas? yeni bir olgu de?ildir. Amerikal?lar 200 y?l? a?k?n bir süre önce ya?anm?? olan Amerikan Devrimi günlerinden beri yapt?r?mlara ve ihracat kontrollerine ba?vurmaktad?rlar. Yine de Kongre ve federal kurulu?lar d?? politika amaçlar?na eri?mekte ticaret politikas?n?n etkili bir araç olup olmad???n? hala yo?un bir biçimde tart??maktad?rlar.
