Dünya Ekonomisi
1987 Borsa Krizi « Dünya Ekonomisi
19 Ekim 1987'de dünya piyasalar?nda hisse senedi de?erleri büyük bir dü?ü? gösterdi. Dow Jones Endüstriyel Ortalamas? yüzde 22 azalarak 1738,42 kapan?? puan?na indi. Bu azalma 1914'ten beri bir gün içinde görülen en büyük dü?ü? oldu ve ünlü Ekim 1929 borsa çökü?ünü bile gölgede b?rakt?. Brady Komisyonu (çökü?ü ara?t?rmakla yükümlü bir ba?kanl?k komisyonu), SEC ve di?er kurulu?lar yat?r?mc? psikolojisindeki olumsuz geli?meler, yat?r?mc?lar?n ABD federal bütçesine ve d?? ticaret aç?klar?na ili?kin kayg?lar?, New York Menkul K?ymetler Borsas? salonunda çal??an uzmanlar?n kurtar?c? al?mlar yapma ... Devamı »»»
Avrupa Ekonomik Toplulu?u AET « Dünya Ekonomisi
Avrupa Kömür Çelik Toplulu?u?nu 18 May?s 1951?de kuran alt? üye (Belçika, Federal Almanya, Fransa, ?talya, Lüksemburg ve Hollanda) 25 Mart 1957?de k?saca Roma Antla?mas? olarak an?lan Avrupa Ekonomik Toplulu?u?nu kurdu. AET, resmen 1958 y?l?n?n ba??nda faaliyete geçti. Daha sonra Avrupa Toplulu?u olarak an?lan bu birlik, Avrupa Kömür Çelik Toplulu?u, EURATOM ve AET?den kuruludur. Avrupa Toplulu?u?nun merkezi Brüksel?dir. 1 Temmuz 1987 tarihli Tek Avrupa Senedi ile Roma Antla?mas? önemli ölçüde de?i?tirilmi?tir. 1991'de imzalanan Maastricht Antla?mas? ile Topluluk'a Avrupa Birli?i ad? verilmi?... Devamı »»»
Amerikan Borsalar?n?n ??leyi?i « Dünya Ekonomisi
Sürümde binlerce hisse senedi bulunmas?na kar??n bunlar aras?nda en büyük, en iyi tan?nm?? ve en çok al?m-sat?m gören ?irketlerin hisse senetleri genelde New York Menkul K?ymetler Borsas?'na (New York Stock Exchange - NYSE) kay?tl?d?r. Borsa'n?n geçmi?i bir gurup arac?n?n New York kentinde Wall Street'teki (Wall Soka??) bir ç?nar a?ac?n?n alt?nda toplan?p hisse senetlerinin nas?l al?n?p sat?laca??na ili?kin belirli kurallar saptad?klar? 1792 y?l?na kadar uzan?r. 1990'lar?n sonlar?na gelindi?inde NYSE'de 3.600 de?i?ik hisse senedi kay?tl?yd?. NYSE'de 1.366 üye ya da arac? ?irket taraf?ndan büy... Devamı »»»
Amerikan Ekonomisinin ??leyi?i « Dünya Ekonomisi
Her ekonomik sistemde müte?ebbisler ve yöneticiler mal ve hizmet üretmek ve da??tmak amac?yla do?al kaynaklar?, eme?i ve teknolojiyi bir araya getirirler. Buna kar??n, an?lan ögelerin düzenlenme ve kullan?lma yöntemleri ayn? zamanda bir ulusun politik ideallerini ve kültürünü de yans?t?r. Çok kez Birle?ik Devletler'de "kapitalist" bir ekonomi bulundu?u söylenir. Bir Alman ekonomist ve toplumsal kuramc? olan Karl Marx taraf?ndan XIX. Yüzy?l'da ortaya at?lan bu tan?mlamaya göre, bu sistemde önemli ekonomik kararlar?n ço?unlu?u, büyük miktarda paraya ya da sermayeye sahip olan küçük bir gurup ta... Devamı »»»
Amerikan Ekonomisinin Tarihi « Dünya Ekonomisi
Modern Amerikan ekonomisinin kökleri Avrupal? yerle?imcilerin ekonomik kazan?m elde etmeye çabalad?klar? XVI., XVII. ve XVIII. Yüzy?llara uzan?r. Yeni Dünya bundan sonra s?n?rl? ölçüde ba?ar?l? bir koloni ekonomisinden küçük ve ba??ms?z bir çiftlik ekonomisine ve giderek de çok karma??k bir endüstri ekonomisine dönü?tü. Birle?ik Devletler bu evrim s?ras?nda büyümesine ayak uyduracak daha da karma??k kurumlar geli?tirdi. Hükümetin ekonomideki rolü ise her dönemde görülmekle birlikte genelde artt?. Kuzey Amerika'n?n ilk yerle?imcileri Amerika Yerlileriydi. Bu halk?n günümüzde Bering Bo?az?'n?n ... Devamı »»»
Amerikan Ticaret ?lkeleri « Dünya Ekonomisi
Birle?ik Devletler hukukun üstünlü?ü ilkesine ba?l? bir aç?k ticaret sistemine inanmaktad?r. Amerikan ba?kanlar? ?kinci Dünya Sava??'ndan beri dünya ticaretine kat?lman?n Amerikal? üreticilerin büyük yabanc? piyasalara girme ve tüketicilere de seçebilecekleri daha çe?itli ürünler sa?lama f?rsat? yarataca??n? ileri sürdüler. Amerikal? liderler daha yak?n y?llarda yabanc? üreticilerden gelen rekabetin çe?itli mallar?n fiyat?n? da dü?ürece?ini ve enflasyon bask?s?n? önleyece?ini belirttiler. Amerikal?lar serbest ticaretin di?er ülkelere de yarad???n? iddia etmekte ve ekonomistler de ticaret saye... Devamı »»»
American Stock Exchange AMEX « Dünya Ekonomisi
Amerika Birle?ik Devletleri'nde "New York Menkul K?ymetler Borsas?'ndan (NYSE) sonra ikinci büyük menkul k?ymetler borsas?d?r. Faaliyetine Amerikan ?ç Sava??'ndan önce ba?lam??t?r. 1921 y?l?na kadar faaliyetlerini gayr?resmi olarak sürdürmü? ve bu nedenle de "New York Curb Exchange" diye adland?r?lm??t?r. AMEX'in 1953 y?l?na kadar süren tarihi oldukça renkliydi. Wall Street'te "broker" lar rengarenk giysileri ile sokakta dola??rlard? ve halk onlar? bu giysilerinden tan?rd?. Bir "broker" ?n ofisine telefonla bir sipari? geldi?inde, ofistekiler bunu penceresinden a?a??daki "broker" a el ile vey... Devamı »»»
Avrupa Para Birli?i « Dünya Ekonomisi
Avrupa'n?n parasal aç?dan bütünle?mesini ifade eden Avrupa Para Birli?i fikri, tek bir Avrupa Para Birimi'nin yarat?lmas?n?, tüm AET ülkeleri için tek bir Merkez Bankas?'n?n olu?turulmas?n? öngörmektedir. Bu konuda ilk giri?im Barre Plan? olmu?tur. 1969'da AET Konseyi taraf?ndan kabul edilen I. Barre Plan?'n? Werner Plan? izlemi?tir. Bu plan, 1971-81 y?llar? içinde ekonomik ve parasal birli?in a?amal? olarak olu?turulmas?n? öngörmekte idi. Baz? yazarlarca "büyük dü?" olarak nitelenen Avrupa Para Birli?i kurulmas? dü?üncesi, günümüzde önemli ad?mlar?n at?lm?? olmas?na kar??n, topluluk ülkeleri... Devamı »»»
Bankac?l???n Tarihçesi « Dünya Ekonomisi
Paran?n genel bir de?i?im arac? olarak kullan?lmaya ba?lanmas?ndan önce, tüccar senetleri ve mal kar??l??? kredi ?eklinde ilkel banka i?lemleri yap?lmaya ba?lanm??t?r. Bankalar, günümüzdeki yap?lar?na ticaret ve sanayinin geli?ti?i son ça?larda ula?m??lard?r. ?lk ticari itibar belgelerinin Mezopotamya?da kullan?ld??? bilinmektedir. Özellikle ?.Ö. 5. ve 6. yüzy?llarda arazi ipote?i ve kefalet kar??l??? kredi i?lemleri yap?lm??t?r. Ayr?ca, halk?n tap?naklara ve ilahlara arma?an ettikleri ayni maddeler, kredi sisteminin kayna??n? olu?turmu?tur. Bu kayna??n din görevlilerince gelir sa?lamak amac?... Devamı »»»
Borsalar Tarihi « Dünya Ekonomisi
Borsa sözcü?ü, Bruges Kenti'ndeki "Hôtel des Bourses" denilen ve armas?nda üç tane para kesesi bulunan bir han?n ad?ndan gelmektedir. Burada toplanan yerli ve yabanc? i? adamlar?, sat?l?k mallar?n örnekleri üzerinden al??veri? yaparlarm??. Mal örne?i üzerinden senetle al?m sat?ma Ortaça? fuarlar?nda da rastlan?rd?. Ancak Hôtel des Bourses?ün ünü k?sa sürede yay?lm??t?r. 1531?de Anvers?de ilk borsa binas? aç?lm??t?r. Anvers Borsas??n? k?sa ara ile Lyon Borsas? ve Toulouse Borsas? izlemi?tir. Londra?da The Royal Exchange 1571?de hizmete girmi?tir. Anvers Borsas??n?n 1576?da tahrip edilmesi üzer... Devamı »»»
Dolar « Dünya Ekonomisi
Dolar sözcü?ü, 16. yüzy?ldan sonra Alman para birimi olarak kullan?lan "Thaler" in de?i?mi? bir ?eklidir. Amerika'n?n ke?finden sonra ?spanya Krallar? taraf?ndan yarat?lan gümü? paray? ifade eden "Dolera" dan gelmektedir. Dolar, 22 Haziran 1776'dan beri Amerika Birle?ik Devletleri'nin para birimidir. ABD ba??ms?zl???na kavu?unca dolar, gümü? para olarak bas?lmaya ba?land? ve 1786'da a??rl??? 24,3 gram olarak belirlendi. 1792'de bimetallizm (çift metalli sistem) uygulanarak tan?m?n kapsam?na alt?n da al?nd?; 1 dolar, 24,06 gram saf gümü? ve 603,8 miligram saf alt?na e?it say?ld?. ABD Dolar? 1... Devamı »»»
Dow Jones Endeksi « Dünya Ekonomisi
ABD'nin mali merkezi Wall Street'te hisse senetlerinin endeksine bu ad verilir. Burada dünyan?n en ünlü ?irketlerinin hisse senetleri al?n?p sat?ld???ndan, indeksin genel gidi?i ayn? zamanda dünya ekonomisinin geli?imini gösteren bir ölçüt niteli?indedir.... Devamı »»»
Enternasyonaller « Dünya Ekonomisi
Dünya i?çi s?n?f? hareketinin, uluslararas? dayan??ma ve örgütlenmeyi sa?layabilmek için, 19. yy'?n ikinci yar?s?nda ba?layan çal??malar? sonucu olu?turulan konferans ve sekreteryalara verilen add?r. Birinci Enternasyonal 1864 Eylülü'nde ?ngiliz, Frans?z, ?talyan ve Alman i?çi örgütlerinin yöneticileri taraf?ndan Londra'da kurulmu?tur. Birli?in tüzü?ü ve manifestosu Alman delegeleri aras?nda bulunan Karl Marx, Friedrich Engels taraf?ndan kaleme al?nm??t?r. Bu manifestoda ortaya konulan temel dü?ünceler ?unlard?: Proleteryan?n bir s?n?f partisi olarak örgütlenmesi, sosyal içerikli yasalar iç... Devamı »»»
Florin « Dünya Ekonomisi
Venedik Dükal??? taraf?ndan ç?kar?lan alt?nd?r. 993 ayar ve 1 dirhem 1/4 k?rat a??rl???ndad?r. Osmanl? ?mparatorlu?u'nda, 1468'de ilk alt?n para olan Yald?zl? Alt?n'?n tedavüle ç?kmas?na kadar en çok aranan yabanc? alt?n para olmu?tur. Taklitleri ç?kt??? için hükümet üzerlerine "sa?" damgas? vurmak zorunda kalm??t?r. Bazen "Düka Alt?n?" ad?yla da an?lm??t?r.... Devamı »»»
Frank « Dünya Ekonomisi
Fransa, Belçika, ?sviçre, Madagaskar, Saint-Pierre-Miquelon, Reunion, Kara Afrikas?, Polinezya ve Yeni Kaledonya ülkelerinin kulland?klar? para birimidir. Frans?z Frang? ilk kez, Kral 2. Jean'? ?ngilizlerin elinden kurtarmak amac?yla 1360 y?l?nda bas?lm??t?r. Bu Franklar 3,877 gr. saf alt?ndand? ve üzerinde z?rhl? bir ?övalye kabartmas? bulunmaktayd?. Kral?n kurtulmal??? olarak bas?lan bu alt?n sikkelerin üzerine kürazad anlam?na gelmek üzere, Franc yaz?lm??t?r. ?lk gümü? Frans?z Frang? 1575'de bast?r?lm?? ve Fr. Frank?'n?n de?eri ilk kez 7. ?arl zaman?nda dü?ürülmü?tü. 3. Louis, Frank'? teda... Devamı »»»
IMF « Dünya Ekonomisi
Uluslararas? Para Fonu (International Monetary Fund) (IMF), 1944 y?l?nda uluslararas? para sisteminin esaslar?n? belirleyen Bretton Woods Anla?mas? gere?ince kurulmu? ve 1 Mart 1947?den itibaren fiilen çal??maya ba?lam??t?r. Merkezi Washington?dad?r. Guvernörler Meclisi, ?cra Kurulu ve Genel Müdür olmak üzere üç yönetim organ? vard?r. Üye ülkelerin maliye bakanlar?ndan olu?an Guvernörler Meclisi, y?lda bir defa toplan?r. ?cra Kurulu ise 6?s? atanm?? ve 14?ü seçilmi? olmak üzere 20 direktörden meydana gelir. Fondaki en yüksek paya sahip 6 ülke, kendilerini temsil edecek direktörleri do?rudan a... Devamı »»»
Japon Pazarlama Tarz? « Dünya Ekonomisi
Japon i?letmelerinin pazarlamadaki ba?ar?s?, biranda gerçekle?en bir olgu de?ildir. Geçmi?te at?lan rasyonel ad?mlar?n sonucudur. Dü?ük fiyat, malda, ambalajda ve hizmette yüksek kalite, yeni mal geli?tirmede ba?ar?, iyi seçilmi? pazarlama hedefi ve güçlü pazarlama bilgisi Japonlara uluslar aras? prestij kazand?rm?? ve Japon mallar? dünyada en çok aranan mallar olmu?tur. Japonya'da pazarlama konusu incelenirken, her ?eyden önce Japon pazarlamas?n?n ?u genel özellikleri göz önünde tutulmal?d?r: 1) Japon pazarlamas? uluslar aras? boyutludur; böyle olmas? bir zorunluluktur. Nedeni, Japonya'n?n h... Devamı »»»
Lome Antla?mas? « Dünya Ekonomisi
1975 y?l?nda AET ile 46 Afrika, Karaib ve Pasifik ülkesi aras?nda imzalanan ticaret anla?mas?. Daha önce imzalanan Arusha Antla?mas?'n?n yerini alan Lome Antla?mas? ile AET ülkeleri, Afrika'n?n sömürge ülkeleri ile imzalad?klar? ticaret antla?malar?n? iptal etmi?lerdir. Antla?ma, tüm sanayi ür.nleriyle tar?m ürünlerinin bir k?sm?n?n AET'ye gümrüksüz ihrac?n? öngörmektedir. Ayn? anla?ma uzant?s?ndaki Avrupa Geli?me Fonu arac?l???yla AET'nin söz konusu ülkeler grubuna teknik ve mali yard?mda bulunmas? kabul edilmi?tir.... Devamı »»»
New Deal (Yeni Görü?) « Dünya Ekonomisi
Büyük Bunal?m ad? verilen ve 1929 y?l?ndan itibaren bütün dünyay? etkisi alt?na alan ekonomik krizin sürdü?ü 1932 y?l?nda, ABD'de yap?lan ba?kanl?k seçimini F. D. Roosevelt kazand?. Cumhuriyetçi Parti'nin ba?kan? Hoover'den görevi devralan yeni ba?kan Roosevelt'in ABD ekonomisini bunal?mdan ç?karmak için uygulamaya koydu?u ekonomik, sosyal ve siyasal nitelikli önlem lerin tümüne "New Deal" (Yeni Görü?) ad? verilmekte dir. Ba?kan Roosevelt ülkesini içinde bulundu?u ekonomik krizden ç?karmak için, liberal kapitalizm yerine, müdaheleci, düzenleyici ve yol gösterici bir ulusal iktisat politikas? ... Devamı »»»
New York Stock Exchange NYSE « Dünya Ekonomisi
New York Menkul K?ymetler Borsas??n?n tarihçesi, 1792 y?l?na kadar iner. Bu tarihte, tüccar ve komisyoncular?n olu?turduklar? 24 ki?ilik bir grup, Wall Street?te bir a?ac?n alt?nda toplanarak senet al?m sat?mlar?na ba?lad?. Ya???l? havalarda, i?ler bir kahvehanede yürütülüyordu. Her isteyenin gruba serbestçe kat?lmas?yla, aç?k havada borsa i?lemleri yapanlar?n say?s? giderek artt?. Menkul de?erler piyasas?n?n organizasyonuna do?ru ilk ad?m, 1817 y?l?nda Wall Street?te bir salonun kiralanmas?yla at?ld?. Grup, New York Stock and Exchange Board ad?n? ald?. Üye say?s? s?n?rland? ve yeni üyelikler... Devamı »»»
OECD « Dünya Ekonomisi
ABD d??i?leri bakan? General Marshall, 25 Haziran 1947'de, Harvard Üniversitesi'nde yapt??? konu?mada, ülkesinin Avrupa devletlerine ?kinci Dünya Sava?? sonunda yapt??? yard?m? art?rmay? ve uzatmay? önermi?ti. Ön ko?ul olarak, yard?mdan faydalanacak ülkelerin bu yard?m? ortak bir yard?m ve kalk?nma kurumu çerçevesinde kullanmalar?n? önermekteydi. Bu önerileri tart??mak ve ekonomik istekleri saptamak amac?yla Avrupa Ekonomik ??birli?i Konferans? 12 Temmuz 1947'de Paris'te topland?. 16 Nisan 1948'de de Avrupa Ekonomik ??birli?i Örgütü Anla?mas? (OECC) imzaland?. Bu konvansiyona 16 ülke kat?lm??... Devamı »»»
OPEC « Dünya Ekonomisi
OPEC, Organization of Petroleum Exporting Countries, net petrol ihraç eden ve bilinen dünya petrol rezervlerinin üçte ikisini ellerinde bulunduran 12 ülkenin olu?turdu?u konfederasyondur. 9-14 Eylül 1960 tarihinde Ba?dat?ta toplanan bir konferans sonucunda resmen kurulmu?tur. Kurucu üyeleri; Suudi Arabistan, ?ran, Kuveyt, Irak ve Venezuella?d?r. Kurulu?'a, sonradan Katar (1961), Libya (1962), Endonezya (1962), Birle?ik Arap Emirlikleri (1967), Cezayir (1969), Nijerya (1971) ve Gabon (1975) kat?lm??lard?r. Kurucu üyelerin, yeni üyelerin kurulu?a kabul edilmesinde sahip olduklar? veto hakk?nda... Devamı »»»
Paris Borsas? « Dünya Ekonomisi
Paris?in ilk borsas?, bir sokakta kurulmu? bir curb market?ti. Quincampoix Soka???nda toplanan kalabal?k bir grup, 1720?de Banque Royale ve ona ba?l? ?irketlerin senetlerini al?p satmaya ba?lad?. Banque Royale ile söz konusu ?irketler, John Law?un yönetimindeydi. John Law Sistemi'nin büyük bir mali skandal?n patlamas?yla çökmesinden sonra, normal borsa faaliyeti 1724?te ba?lad?. Günümüzdeki borsa binas?n?n temeli 1808?de at?lm?? ve 1826?da bina hizmete aç?lm??t?r.... Devamı »»»
Wall Street Kurallar? « Dünya Ekonomisi
Al?m-sat?m zamanlamas?, hangi hisse senedinin al?n?p sat?ld???ndan daha önemlidir (When to buy and sell is more important than what to buy and sell). Önemli olan hisse senedine ödedi?iniz para de?il, sat?n ald???n?z and?r (It is not the price you pay for a stock, but the time you buy it that counts). Hisse senedi al?rken do?ru karar vermek, sat??ta kar??la??lan sorunlar?n yar?s?n? çözer (Buying right solves half of your selling problems). Her zaman piyasa içinde bulunmaya gerek yoktur. Elinizde hisse senedi tutmad???n?z anlar da olabilir (There is no need to be always in the market). S... Devamı »»»
Wall Street « Dünya Ekonomisi
Wall Street, New York?un dar caddelerinden biridir. Broadway ile East River aras?ndad?r. Dünyan?n bir numaral? finans merkezidir. Wall Street?in simgeledi?i finans merkezindeki kurumlardan birço?unun binalar?, çok uzun olmayan bu caddede veya yak?n noklardad?r. Bunlar aras?nda New York Menkul K?ymetler Borsas?, bankalar, Amerikan Menkul K?ymetler Borsas?, ticaret borsalar?, stock broker firmalar? ve baz? büyük ?irketlerin i?yerleri say?labilir. Avrupa?dan gelen Hollandal? göçmenlerin kurdu?u New York City?nin eski ad?, New Amsterdam?d?. Hollanda Bat? Hindistan Kumpanyas? ad?na Kuzey Amerika i... Devamı »»»
Yediler « Dünya Ekonomisi
Avrupa Serbest Ticaret Toplulu?u'nu kuran yedi ülkeye (Avusturya, Danimarka, ?ngiltere, ?sveç, ?sviçre, Norveç ve Portekiz) verilen ad. ?ngilizce ad? European Free Trade Association'dan dolay? k?saca ETFA denen toplulu?un olu?turulmas?na ili?kin antla?ma 4 Ocak 1960'ta imzaland?. 1961'te, Yediler ile Finlandiya aras?nda i?birli?i kurulduü Mart 1970'te ?zlanda da toplulu?a kat?ld?. ?ngiltere ve Danimarka 1973'te, Avrupa Ekonomik Toplulu?u'na girmek üzere EFTA'dan ayr?ld?lar. ETFA ile AT, Nisan 1992'de aralar?nda serbest dola??m? ve i?birli?ini öngören Avrupa Ekonomik Alan? olu?turmaya yönelik... Devamı »»»
Avrupa Birli?i « Dünya Ekonomisi
1965'te Brüksel Antla?mas? ile kurulup 1967'de i?lerlik kazanan Avrupa Birli?i (EC), Avrupa'da var olan üç örgütü bir araya getirdi: Avrupa Kömür ve Çelik Toplulu?u (ECSC), Avrupa Ekonomik Toplulu?u (AET) ve Avrupa Atom Enerjisi Toplulu?u (Euratom). ECSC, kömür ve çelik sa?lanmas? konusunda ortak bir yol izlemek amac?yla 1952'de kurulmu?tu. AET 1958'de üye devletlere ortak bir pazar olu?turmak ve mal, personel ve hizmetlerin serbestçe ta??nmas? amac?yla kuruldu. Euratom da 1958'de kuruldu, amac? atom enerjisinin bar??ç? amaçla kullan?m?n? sa?lamakt?r. Ba?lang?çta her örgütün de alt? üyesi var... Devamı »»»
Avrupa Birli?i Organlar? « Dünya Ekonomisi
Uluslarüstü bir yap?ya sahip olan Avrupa Birli?i çe?itli organlarla kurucu antla?malardan kaynaklanan yetkilerini ve görevlerini yürütmektedir. Bunlar?, temel organlar ve dan??ma organlar? ?eklinde ikiye ay?rmak mümkündür. A.Temel Organlar Avrupa Konseyi Avrupa Konseyi toplulu?un en üst düzey karar verme organ?d?r. D?? ??leri Bakanlar?ndan olu?makla birlikte ele al?nacak konuya ba?l? olarak ilgili bakanlarla da olu?turulabilmektedir. Konsey, Komisyon taraf?ndan haz?rlanan tasar?lar? tart??makta ve karara ba?lamaktad?r. Bakanlar Konseyinden farkl? olarak, ayr?ca, y?lda en az iki defa olmak ... Devamı »»»
