Neo-Keynes'çi Ekonomi
Neo-Keynes'çi Ekonomi « Ak?mlar ve Teoriler
?ngiltere'nin Cambridge Üniversitesi'nde merkez kurmu? ve dünyan?n çe?itli yerlerinde taraftarlar? olan küçük, fakat etkili bir Keynes sonras? grubun doktrinlerine denir. Neo-Keynes'çiler John Maynard Keynes'in temel fikirlerini, özellikle 1936 y?l?nda yay?nlam?? oldu?u General Theory of Employment, Interest and Money eserindekileri kabul etmektedirler.
Neo-Keynes'çi ekonomiye katk?da bulunanlar Joan Robinson, Nicholas Kaldor, Luigi Pasinetti ve Piero Sraffa gibi Cambridge Üniversitesi'yle ilgili olan kimselerdir. Neo-Keynes'çi ekonomiye önemli katk?da bulunmu? di?er bir ekonomist Polonyal? Michel Kalecki'dir. Kalecki, Keynes'ten ba??ms?z olarak, Keynes'inkine benzer bir genel istihdam teorisi geli?tirmi?tir. Neo-Keynes'çilerin klasik ekonomist David Ricardo ve sosyalist Karl Marx ile ortak yanlar? vard?r. Nitekim Neo-Keynes'çilerin çal??malar?na bazen Neo-Ricardo'cu ve/veya Neo-Marx'ç? ad? verilmi?tir.
1977 y?l?nda Cambridge Üniversitesi'nde kurulan Cambridge Journal of Economics Neo-Keynes'çi yay?nlar?n merkezi olmu?tur. ABD'de 1978'de kurulan Journal of Post Keynesian Economics benzer fikirlerin yay?lmas? için kullan?lm??t?r. Neo-Keynes'çiler ve genellikle Keynes sonras? ekonomistler Keynes hakk?ndaki kendi yorumlar?n? hakl? saymakta, Samuelson, Tobin ve Hick gibi Ortodoks Keynes'çilerin yorumunu gayrime?ru saymaktad?r.
Neo- Keynes'çiler stagflasyon sorunlar?na cevap bulmu? olduklar?n? iddia etmektedir. ??sizli?in ve enflasyonun e? anl? artmas? stagflasyon, Ortodoks Keynes'çilik bak?m?ndan ekonomistlerin, ekonomi politikas?n? yönetenlerin ve genel olarak kamuoyunun gözünden dü?mesine yol açan bir paradokstur. 1970'li y?llar zarf?nda Ortodoks Keynes'çilerin etkisi azalma e?ilimi gösterdikçe, Neo-Keynes'çi teori, monetarist fikirleri ve anayol Neo- Klasik ekonomistlerin fikirlerini be?enmeyenler için cazip gözükmekte idi. Neo-Keynes'çili?in Marx'?n baz? fikirlerine yak?nl??? solu and?rmaktad?r. Neo-Keynes'çiler enflasyonu a?a??ya çekmek için maliye politikas?na ilaveten gelirler politikas?na taraftard?rlar, fakat sosyalist say?lmazlar.
Yat?r?m, Beklentiler ve Büyüme
Yat?r?m veya sermaye birikimi Keynes'in istihdam teorisinde merkezi bir rol oynar. Ancak Keynes, analizini k?sa dönem için yürütmü?tür. K?sa dönemde yat?r?m ekonomiye sat?n alma gücü zerk etmekte, efektif talebi ve dolay?s?yla istihdam? art?rmaktad?r. Neo-Keynes'çi büyüme teorisi sermaye birikiminin gelecekteki dönemlerde prodüktif kapasite yaratma yönünü incelemekle sermaye birikiminin uzun dönemli sonuçlar?na a??rl?k vermektedir.
Roy Harrod'un daha önce yapm?? oldu?u çal??malardan yararlanarak, Joan Robinson ve Nicholas Kaldor kendi kendini besleyen büyümenin ?artlar?n? incelemi?lerdir. Belirli bir yat?r?m düzeyi tam istihdam? sa?lamaya ve ekonominin sabit bir oranda büyümesine yeterli olabilir. Ancak Joan Robinson'un teorisi merkeziyetçi olmayan piyasa kapitalizminde, yüksek istihdam sa?layan istikrarl? büyüme için gerekli ?artlar?n gerçekle?me ihtimallerinin çok dü?ük oldu?unu göstermektedir. Önemli bir konu, giri?imcilerin ba?lang?ç beklentileri ile ekonomik faaliyetin gerçekle?mi? sonuçlar? aras?ndaki ili?kidir.
?stikrarl? yüksek istihdam sa?lamak hususunda Keynes'in özel yat?r?m yeterlili?ine ili?kin kötümser görü?lerinde en önemli faktör, gelece?e ait belirsizliktir. Beklentilerin yanl?? ç?kmas? halinde, giri?imcilerin yöneticileri ya üretim düzeyini ya fiyatlar? ya da her ikisini de?i?tirmek suretiyle uyum sa?lamaktad?rlar. Keynes'in analizinde, ayarlamalar daha çok üretimde yap?lmakta, Robinson ve Kaldor ise üretim ayarlamalar?na ilaveten fiyat ayarlamalar?na da önem vermektedir.
Keynes'in rekabeti varsaymas?na kar??n, Neo-Keynes'çiler ürün piyasalar?nda kuvvetli monopolcü unsurlar hesaba katmaktad?r. Kelecki'nin monopol derecesi kavram?, fiyat tespitinde piyasa kuvveti ölçüsüdür ve Neo-Keynes'çi büyüme teorisinin ayr?lmaz bir parças? olmu?tur. Maliye politikas? istikrarl? büyümenin sa?lanmas?nda kullan?labilir; fakat Neo-Keynes'çiler para miktar?n?n ekonomisinin gerçek ihtiyaçlar?n? kar??lad???n? ve paran? n ekonomik politikada stratejik bir faktör olmad???n? varsayarlar. Keynes'in k?sa dönemli teorisiyle Neo-klasik uzun dönemli teoriyi birle?tiren Neo-klasik senteze Neo-Keynes'çilik bir alternatif olarak belirmektedir.
Gelir Da??l?m? Teorisi
Ça?da? kapitalizmin en önemli iki aksakl???ndan birinin i?sizlik, di?erinin ise servet ve gelir da??l?m?n?n e?itsizli?i oldu?unu kabul etmekle beraber, Keynes hiçbir zaman da??l?m teorisine a??rl?k vermi? de?ildir. Neo-Keynes'çiler ise teorilerinin en devrimci k?sm? olan bir gelir da??l?m? teorisi geli?tirmi?lerdir.
Keynes'in tüketim fonksiyonunu iki k?sma ay?rm??lard?r: Ücretlerden tüketme e?ilimi ve kârlardan tüketme e?ilimi. En basit Neo-Keynes'çi modellerde i?çilerin bütün ücretlerini cari tüketime harcad?klar? varsay?lmaktad?r. Kapitalistlerin kârlar?n? tayin eden yat?r?m ve tüketim kararlar?d?r.
Kapitalistler daha fazla yat?r?m yapmak veya daha fazla tüketmek suretiyle milli gelir içindeki paylar?n? art?rabilirler. Kalecki bu durumu çarp?c? bir ?ekilde ?u cümle ile ifade etmi?tir: "??çiler kazand?klar?n? harcarlar, kapitalistler ise harcad?klar?n? kazan?rlar." Bu suretle Neo-Keynes'çi ekonomide yat?r?m hem gelirin ücretlerle kârlar aras?nda da??l?m?n?, hem de da??t?lacak gelirin düzeyini belirlemede stratejik bir faktördür.
Neo-Keynes'çi da??l?m teorisinde Kalecki'nin monopol derecesi Neo-klasik ekonomideki tam rekabet varsay?m?n?n yerini almakta ve do?rudan do?ruya gelir da??l?m?n? etkilemektedir. Monopol derecesindeki nispi bir art?? milli gelirin kâra giden pay? ücretlerin aleyhinde olmak üzere art?racakt?r. Gelir da??l?m?na ili?kin bu Neo-Keynes'çi makro ekonomide teori, Neo-klasiklerin mikro-ekonomik gelir da??l?m? ile tezat halindedir.
Neo-klasik teori, üretim faktörlerinin (emek ve sermaye) marjinal prodüktivite prensiplerine göre genel bir teori içinde fiyatlar?n?n belirlenmesine dayanmaktad?r. Sraffa'n?n görü?lerinden yararlanan Joan Robinson 1950'li y?llarda Neo-Klasik üretim fonksiyonunun anlaml???na meydan okumu?, özellikle sermayenin ölçülebilir homojen mahiyeti olmad???n? iddia etmi?tir.
Neo-klasik teori sermayenin de?erini tespit etmek için gelecekteki gelirleri faiz oran? ile iskonto etmekte ve bir k?s?r döngü ?eklinde sermayenin de?erini kullanarak faiz oran?n? sermayenin marjinal prodüktivitesi olarak belirlemektedir. Özetle Neo-Keynes'çi ekonomi, politik bak?mdan ortan?n solunda yer almaktad?r. Reel kuvvetlere a??rl?k vermekte, paran?n uyum sa?layaca??n? varsaymaktad?r.
Parasal ücret fiyat düzeyinin dingil çivisini olu?turmaktad?r. Gelir da??l?m?na a??rl?k verilmektedir. Sermaye teorisi bak?m?ndan ücretleri a?an bir fazlal?k gerekmektedir. Her istihdam düzeyinde büyüme mümkündür, fakat tam istihdam düzeyinde büyümeye a??rl?k verilmektedir. Enflasyon, ücret ve kâr marjlar?ndaki de?i?melerden kaynaklanmaktad?r. Ekonomi politikada "laissez faire" esas al?nmakla beraber, gelirler üzerinde makro-ekonomik kontrollere a??rl?k verilmektedir.
