Fizyokrasi
Fizyokrasi « Ak?mlar ve Teoriler
Fizyokrasi, insan toplumlar?n?n tabii kanunla yönetilmesi demektir. Tabii kanun felsefesinin dü?ünce dünyas?na egemen oldu?u 18. yüzy?lda, Fransa'da geli?en bir okul da bu adla an?lmaktad?r. Okul mensuplar?, "fizyokratlar" diye tan?mlan?r. Okulun önde gelen temsilcisi Dr. F. Quesnay?n?n eserlerinden biri, Droit Naturel, yani "Tabi Kanun" ba?l???n? ta??maktad?r.
Ça?lar?nda çok k?sa bir süre etkili olmakla beraber, Fizyokratlar, iktisadi dü?ünce biçimlerine getirdikleri yeniliklerle bugün de an?l?rlar. ?ktisadi düzenin i?leyi?ini, soyutlama yöntemi ile kurduklar? bir model çerçevesinde anlama çabalar?, toplumu i?levlerine göre birbirinden ay?rmalar?, servetin kayna??n? mübadele de?il üretim sürecinde aramalar?, tar?m üretimini dü?ünce sistemlerinin merkezi yapmalar?, ba?l?ca özellikleri aras?nda say?labilir.
Fizyokratlar, anla?ma, giri?im ve ticaret özgürlü?ü ya da özel mülkiyet gibi, liberal anlay???n temel ilkelerini savunurken, bu savlar?n? tabii kanun felsefesinden ç?kar?yorlard?. Bu reformcu fikirleri ile de, 1789 Frans?z ?htilâli arifesinde, monar?iye ve merkantilist politikan?n Fransa?da yaratt??? olumsuz etkilere kar?? ç?km?? oluyorlard?.
Kurduklar? soyut modelden ç?kard?klar? vergi politikas? önerileri özellikle önemliydi; çünkü, dönemin Fransa?s?ndaki büyük toprak sahiplerinin vergi ödemesi gereken tek toplum s?n?f? olmas? gerekti?i sonucuna var?yorlard?. Oysa, gerçekte kral, kilise ve soylular gibi büyük toprak sahipleri de hiç vergi ödemezken, kirac? çiftçiler ve köylüler a??r vergi ödemek zorunda bulunmaktayd?lar.
Fizyokratlar?n dü?ünce sisteminin aç?klanmas?nda bir t?p doktoru olan Dr. F. Quesnay?n?n (1694-1774) "Tableau Economique" adl? eserinin özel bir yeri vard?r. Ayr?ca, bu eserin günümüzde kullan?lan girdi-ç?kt? tablosunun öncüsü say?lmas?, esere bir di?er aç?dan da önem kazand?rmaktad?r.
Tableau Economique, temelde üç toplum s?n?f?na dayan?r:
Toprak sahipleri, (dönemin Fransa?s?nda kral, kilise ve soylulardan olu?ur)
Topraklar? birincilerden kiralayarak i?leyen giri?imci çiftçiler
K?s?r s?n?f, (hem zanaatkârlar? hem de tüccarlar ve mali sermaye sahiplerini içerir).
Tableau?ya göre, gerçek anlamda üretken s?n?f, bunlardan ikincisi, yani giri?imci çiftçilerdir; çünkü, çiftçiler yaratt?klar? net (safi has?la) ile kendi geçimlerini sa?lad?klar? gibi, toprak mülkiyetini elde tutanlar?n (ya da bunlar?n gelirine dayanarak ya?ayanlar) ve k?s?r s?n?f?n geçimini de sa?layabilirler. Oysa, k?s?r s?n?f, produit net yaratmazlar. Bu s?n?f?n bir bölümü olan zanaatkârlar, produit net yaratmasalar da, üretim sürecinde kulland?klar? hammaddelere emekleri ile bir de?er eklerler. Bu de?er, kendi gelirlerine e?ittir ve tümüyle çitfçilere ödenen tüketim maddelerine gider. Bu s?n?f, ayr?ca, tar?m ürünlerine iyi bir fiyat sa?lamak için gereklidir.
K?s?r s?n?f?n di?er bölümü olan tüccarlar ve mali sermaye sahipleri, hiçbir de?er eklemedikleri için, geliriyle produit net?ten bir azalmaya yol açarlar. Toprak sahipleri ise, tar?m?n yaratt??? produit net?i toprak rant? olarak ele geçirirler.
Produit net, bu modelde toplum s?n?flar? aras?nda dola?an bir çevresel ak?mla tan?mlan?rken, paran?n rolü hiç küçümsenmemi?tir. Paran?n sadece mübadele arac? olu?u de?il, ayn? zamanda iktisadi faaliyet üzerindeki rolü de göz önünde tutulmu?tur. Bu bak?mdan Fizyokratlar?n, Merkantilistlerle Klasik Okul aras?nda bir köprü olu?turduklar? söylenebilir.
Fizyokratlar, bu soyut modelden, kendi aç?lar?ndan önemli olan bir de vergi politikas? önlemi ç?karm??lard?r. Bu, verginin tek olmas? ve sadece toprak rant? üzerinden ödenmesidir. Dü?ünce sistemlerinde tek üretken kesim tar?m, tar?mda yarat?lan produit net?i ele toprak rant? olarak geçirenler de toprak sahipleridir.
Produit net, tüketimden arta kalan pay olarak tan?mlanmaktad?r. Öyleyse, di?er toplum s?n?flar? de?il, toprak sahipleri ele geçirdikleri rant üzerinden vergi ödemelidir. Bu sav, daha sonraki birçok iktisatç? taraf?ndan tekrarlanm??t?r. Di?er yandan, Fizyokratlar, serbest d?? ticareti de savunmu?lard?r. Ancak, bu savlar? bir teoriye de?il de tabii düzen anlay??lar?na dayanm??t?r. Dönemin Fransa?s?nda, Merkantilist d?? ticaret müdahalelerinin tar?m ürünlerinin iyi bir fiyat sa?lamas?n? engelledi?ini anlam??lard?r.
Okulun di?er önde gelen ki?isi R. J. Turgot?dur; görü?lerini "Re?exions sur la formation et distribution des richesses" (1766) adl? eserinde aç?klam??t?r. Turgot, azalan gelir kanunu, toprak rant?n?n do?u?u ve kapital birikiminin kayna?? olarak, rant?n önemi gibi, iktisatç?lar?n daha sonra uzun boylu inceledikleri konulara e?ilmi?tir.
Fizyokratlar, dönemlerinde çok k?sa bir süre etkili olsalar ve tabii kanun gibi pek soyut bir kavramdan yola ç?ksalar da, iktisat teorisinin geli?mesine büyük katk?larda bulunmu?lard?r.
