Aciyo Faiz Teorisi « Ak?mlar ve Teoriler
Aciyo, ?talyanca?dan gelme bir sözcüktür. Asl? aggio?dur. Bankalar?n yapt?klar? operasyonlar dolay?s?yla mü?terilerinden ald?klar? ücreti ifade eder. Banka hizmetleri, zaman ve ?mekan? boyutlar?nda olabilir. ?Mekan? boyutunda hizmete bir örnek transfer i?lemleridir. Böhm - Bawerk?in Aciyo Faiz Teorisi?nde, aciyo terimi zaman boyutu aç?s?ndan kullan?lm??t?r.
Aciyo Faiz Teorisi ?zaman tercihi? kavram?na dayanmaktad?r. Bu teoriye göre, zaman sorunu faizin a??rl?k merkezidir. ?nsanlar, genellikle güncel gereksinmelerini ön planda tutarlar ve gelece?i ayn? ölçüde önemsemezler. Güncel gereksinmelerin ön plana al?nmas?n?n nedeni, iyimserliktir; ilerde her ?eyin daha iyi olaca??na beslenen inançt?r. Önemli olan bugünün gereksinmesi, bugünün f?rsat? oldu?undan, elimizde bulunan para, yar? n elimize geçece?ini umdu?umuzdan daha büyük de?er ta??r.
?imdiki para, insanlara gelece?in paras?ndan daha iyi görünür. Bugünün haz?r paras? ile yar?n?n belirsiz paras? aras? nda, bir zaman tercihi vard?r. Böhm-Bawerk de, Jean Baptiste Say gibi, paran?n arz ve talep aras?nda bir saydam perde oldu?unu dü?ünmü?tür. Asl?nda mallar?n parayla de?il birbirleriyle de?i?tirildiklerini yazm??t?r. Kredi, bugünkü mallar?n yar?nki mallarla mübadelesini sa?layan, mübadelelerle zaman boyutunu devreye sokan araçt?r.
Elimizdeki paran?n ya da bu parayla alaca??m?z mal?n yarar?, yar?n?n paras?na ve mal?na üstündür. Ba?ka bir deyi?le, bugünkü mallar?n yar?nki mallarla, bugünün paras? ile yar?n?n paras?n? mübadele edebilmek için agio fark?n?n giderilmesi gereklidir. Faiz, bu fark? gidermektedir.
Apel « Kavramlar
"Ödeme ça?r?s?" demektir. Anonim ortakl?klar tek borç ortakl???d?r. Ba?ka bir deyi?le, pay sahibinin tek borcu vard?r, o da taahhüt edilen pay bedelini ödemektir. Kurulu?ta ya da sermaye art?r?m?nda nakdi sermaye taahhüt olunmu?sa, esas sözle?meyle ya da genel kurul karar?yla daha yüksek bir oran saptanmad??? takdirde, pay bedelinin dörtte birinin hemen ödenmesi gerekir.
Ticaret Kanunu'nun 406. maddesi uyar?nca, esas sözle?mede ba?ka bir hüküm bulunmad?kça paylar?n bedeli pay sahiplerinden ilan yoluyla istenir. Pay bedelinin taksitle ödenmesinin söz konusu oldu?u böylesi durumlarda yönetim kurulu taraf?ndan yap?lacak olan bu ödeme ça?r?s?na "apel" denir.
Ödeme ça?r?s?nda e?itlik ilkesine uygun davran?lmal? ve baz? pay sahiplerinin daha az bir tutar ödemelerini ya da borçlar?n? daha uzun bir sürede yerine getirmelerini olanakl? k?lan davran??lardan kaç?n?lmal?d?r.
Apelin zaman?nda ve istenilen miktarda ödenmemesi pay sahibinin "temerrüdüne" yol açar ve hakk?nda iskat (ç?karma) i?leminin uygulanmas?n? gerektirir.
Görünmeyen El Mekanizmas? « Ak?mlar ve Teoriler
Serbest piyasa mekanizmas?n? ifade eden bu kavram, Adam Smith taraf?ndan ortaya at?lm??t?r. ?ktisadi hayatta düzeni sa?layan ve hangi mallar?n, kimler için, ne miktarlarda üretilece?i gibi temel ekonomik sorunlar? çözümleyen bir görünmez el (serbest fiyat mekanizmas?) vard?r. O nedenle hükümetler ekonomik hayata müdahale etmemelidirler görü?ü, Görünmeyen El Mekanizmas?'n?n savunucusu konumundaki Neo-Klasik iktisatç?lar taraf?ndan hararetle savunulmu?tur.
Görünmeyen El Mekanizmas? sayesinde, ekonomide olu?an arz veya talep fazlal??? erir ve piyasa tekrar denge noktas?na geri döner. Görünmeyen El Mekanizmas? talebin tamamiyle k?r?ld??? 1929 Büyük Buhran? esnas?nda, piyasalar? dengesizlikten kurtarmaya yetmemi?tir, bir mekanizma olarak çal??amam??t?r.